Karşılıklılık Normu
Reciprocity Norm
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Bir meslektaşınızın yoğun döneminizde size fazladan mesai yaparak yardım etmesinin ardından, onun benzer bir zorluk yaşadığı ilk anda kendi işlerinizi bırakıp ona destek olmanız karşılıklılık normunun doğrudan bir yansımasıdır.
Derin Analiz
Sosyal psikoloji ve evrimsel antropoloji bağlamında karşılıklılık normu, insan topluluklarının hayatta kalmasını ve iş birliği yapmasını sağlayan temel mekanizmalardan biridir. Robert Cialdini'nin ikna ilkeleri arasında da merkezi bir yere sahip olan bu norm, bireylerde aidiyet, borçluluk ve adalet hissi uyandırır. Nörobiyolojik düzeyde, karşılıklı yardımlaşma ve beklenmeyen ödüller beyindeki dopaminerjik ödül devrelerini (özellikle nükleus akkumbens) aktive ederek prososyal davranışı pekiştirir. Evrimsel olarak, akraba seçilimi ve karşılıklı fedakârlık (reciprocal altruism), gruplar arası rekabette adaptif bir avantaj sunmuştur.
Etimoloji
Karıştırmayın
Sosyal adalet normu (sosyal kaynakların hakkaniyete göre dağıtılmasını savunur) ve sosyal sorumluluk normu (yardıma muhtaç kişilere karşılık beklemeden yardım edilmesini emreder) ile sıklıkla karıştırılır; oysa karşılıklılık normu açık veya örtük bir geri dönüş beklentisi barındırır.
Keşfetmeye Devam Edin
Sosyal Adalet Normu
Sosyal Adalet Normu
Social Justice Norm
Bireylerin yalnızca hak ettikleri ölçüde yardım alması gerektiğini öngören, sosyal olarak belirlenmiş normatif standart.
İncele
Sosyal Sorumluluk Normu
Sosyal Sorumluluk Normu
Social Responsibility Norm
Bireylerin, yardıma muhtaç ve desteğe ihtiyaç duyan kişilere, herhangi bir karşılık beklemeksizin yardım etmesi gerektiğini savunan toplumsal ve kültürel beklenti standardı.
İncele