Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Kaşıntı

İtch

Tanım

Deride tırnağı sürtme veya ovuşturma istemi uyandıran, ağrı duyusuyla fizyolojik ve nöral yolları büyük ölçüde paylaşan kutanöz duyusal deneyim.

Örnek Vaka / Uygulama

Kronik egzama tanısı olan bir hastanın fiziksel bir lezyonu olmamasına rağmen, akşam saatlerinde evde yalnız kalıp stres düzeyi yükseldiğinde kollarında yoğun bir kaşıntı hissetmesi ve bu hissi gidermek için derisini tahriş edene kadar kaşıması, somatosasensoryal sistem ile psikojenik tetikleyicilerin etkileşimini gösterir.

Derin Analiz

Nörobiyolojik düzeyde kaşıntı (pruritus), derideki miyelinsiz C lifleri ve özel duyu aferentleri aracılığıyla periferik sinir sisteminden omuriliğe, buradan da spinotalamik yolakla talamusa ve somatosasensoryal kortekse iletilen multidisipliner bir olgudur. Ağrı ile aynı reseptörleri ve sinir yollarını paylaşmasına rağmen, hızlı yinelenen iğne batması tarzı ağrı uyarılarının temporal sumasyonu kaşıntı reaksiyonunu tetikler. Klinik psikolojide ve davranış bilimlerinde ise kaşıntı, yalnızca somatik bir uyarıcı değil; aynı zamanda obsesif kompulsif bozukluk, somatoform bozukluklar veya paraziter delüzyon gibi psikopatolojilerde anksiyete regülasyonu veya motor otomatizm olarak ortaya çıkabilen psikojenik bir veçheye de sahiptir.

Etimoloji

Eski İngilizce 'giccþ' veya 'giccan' (kaşınmak, kaşıma arzusu duymak) kökünden evrilmiştir; Proto-Cermenik kökenli olup somatosasensoryal duyumları tanımlayan en eski tıp terimlerindendir.

Karıştırmayın

Ağrı (Pain) ile sıklıkla karıştırılır; her ne kadar aynı periferik sinir uçlarını paylaşsalar da ağrı kaçınma ve koruma tepkisi üretirken, kaşıntı spesifik olarak ovuşturma ve tırmalama (scratching) motor yanıtını aktive eder.