Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Otomatizm

Automatism

Tanım

Bireyin bilinçli farkındalığı ve niyeti olmaksızın mekanik olarak gerçekleştirdiği, amaçsız motor veya sözel davranışlar bütünü.

Örnek Vaka / Uygulama

Kompleks parsiyel nöbet geçiren bir hastanın, nöbet sırasında aniden etrafındakilerle konuşmayı kesip ceketinin düğmelerini üst üste iliştirip çözmesi ve etrafta amaçsızca dolanması; nöbet sonrasında ise bu süre zarfında yaptıklarına dair hiçbir bilinçli anıya sahip olmaması.

Derin Analiz

Otomatizm, merkezi sinir sistemindeki geçici işlev bozuklukları veya kortikal inhibisyonun kalkması sonucu ortaya çıkan istemsiz eylemleri kapsar. Nörolojik düzlemde, özellikle temporal lob epilepsileri (kompleks parsiyel nöbetler) sırasında limbik sistemin kortikal kontrolden bağımsız deşarj olmasıyla tetiklenebilir. Psikiyatrik açıdan ise katatonik şizofreni gibi tablolarda, kişinin dış uyaranlara yanıt olarak ya da kendiliğinden sergilediği dudak şapırdatma, aynı kelimeyi tekrar etme gibi basit yinelemelerden uyurgezerlik veya otomatik yazma gibi karmaşık motor sekanslara kadar geniş bir yelpazede izlenir. Davranışsal olarak bilinçli benlik denetiminin askıya alındığı anları temsil eder.

Etimoloji

Fransızca 'automatisme' kelimesinden türetilmiş olup, kökeni Yunanca 'automatos' (kendi kendine hareket eden, irade dışı) sözcüğüne dayanmaktadır.

Karıştırmayın

İstemli alışkanlıklar (habit) ve kompulsiyonlar; kompulsiyonlar genellikle obsesif düşünceleri hafifletmeye yönelik belirli bir ritüel veya içsel baskıyla yapılırken, otomatizmlerde ne bir niyet ne de bilinçli bir obsesif tetikleyici bulunur.