Kasıtsal Duruş
İntentional Stance
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Bilgisayara karşı satranç oynayan bir bireyin, 'Şahımı tehdit ettiğimi gördü, bu yüzden vezirini korumak isteyecektir' şeklinde akıl yürütmesi kasıtsal duruşun tipik bir örneğidir. Bilgisayarın silikon devrelerini veya yazılım algoritmalarını (fiziksel ya da tasarım duruşu) hesaba katmak yerine, ona bilinçli bir niyet ve rasyonalite atfedilerek hamlesi tahmin edilir.
Derin Analiz
Filozof Daniel Dennett tarafından ortaya atılan kasıtsal duruş, zihin felsefesi ve bilişsel bilimler kesişiminde yer alır. Canlıların ya da karmaşık sistemlerin (örneğin yapay zeka ajanlarının) davranışlarını öngörmek için kullanılan üç ana soyutlama seviyesinden biridir (diğerleri fiziksel ve tasarım duruşudur). Bu yaklaşımda gözlemci, hedef sistemi rasyonel bir ajan olarak ele alır; sistemin inançlarının ne olması gerektiğini hesaplar ve ardından bu inançların rasyonel olarak üreteceği eylemleri öngörür. Evrimsel psikoloji bağlamında, bu bilişsel stratejinin insan zihninin diğer zihinleri okuma (zihin kuramı) kapasitesinin temelini oluşturduğu ve hayatta kalma avantajı sağladığı öngörülmektedir.
Etimoloji
Latince 'intentio' (yönelme, germe, bir amaca yönelme) sözcüğünden türetilen 'intentional' sıfatı ile İngilizce 'stance' (duruş, bakış açısı, konum) kelimesinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Tasarım duruşu (design stance) ve fiziksel duruş (physical stance) ile karıştırılır. Fiziksel duruş nesnenin fiziksel yasalarına (kütle, hız vb.) odaklanırken, tasarım duruşu bir nesnenin nasıl tasarlandığına (mühendislik amacı) odaklanır. Kasıtsal duruş ise doğrudan rasyonel zihinsel durumlara (inanç ve arzular) odaklanır.