Katekte
Cathected
Tanım
Psikanalitik kuramda, zihinsel enerjinin (libidonun) belirli bir nesne, imge veya düşünceye yatırım yapılmış ve bağlanmış olma durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir danışanın geçmişteki travmatik bir figüre veya nesneye karşı yoğun duygusal tepkiler vermeye devam etmesi, libidinal enerjinin hâlâ o nesneye katekte edilmiş durumda olduğunu gösterir. Terapötik süreç, bu enerjinin çözülerek (decathexis) daha işlevsel alanlara yönlendirilmesini hedefler.
Derin Analiz
Freudyen psikodinamikte kathexis ve katekte edilmiş (cathected) durumlar, enerjinin psişik yapılar arasındaki dağılımını inceler. Bireyin bilinçdışı dürtülerinin ve arzularının dış dünyadaki bir nesneye veya içsel bir fanteziye odaklanmasını ve bu nesneye duygusal bir değer atfedilmesini tanımlar. Nörobiyolojik karşılığı, dopaminerjik ödül yollarının belirli uyaranlar etrafında yoğunlaşması ve salim devrelerin o uyarıcıyı önceliklendirmesiyle paralellik gösterir. Klinik pratikte, hastanın belirli bir düşünce kalıbına veya ilişki nesnesine aşırı derecede yatırım yapması, serbest çağrışım ve aktarım analizlerinde bu kavram üzerinden değerlendirilir.
Etimoloji
Yunanca 'kathexis' (holder/tutmak, sahip olmak) kökünden türetilmiş olup, psikanalitik literatürde libidinal enerjinin belirli bir nesneye, fikre veya kişiye bağlanması durumunu ifade eder.
Karıştırmayın
Hiperkathexis (enerjinin aşırı odaklanması ve takıntıya dönüşmesi) ve decathexis (enerjinin nesneden geri çekilmesi, kopma süreci). Temel fark, enerjinin yatırım miktarında ve yönündedir.