Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Kavramsal Bağımlılık

Conceptual Dependency

Tanım

Doğal dildeki cümlelerin anlam yapılarını ve kavramsal ilişkilerini bilgisayar programlarının anlayabileceği şekilde biçimselleştiren bir anlamsal kuramı.

Örnek Vaka / Uygulama

'John ate an apple' (John bir elma yedi) cümlesi kavramsal bağımlılık ağında ele alındığında, eylemin temel primitifleri (yeme eyleminin nesneyi ağza alma ve yutma bileşenleri) açıkça çözümlenir ve cümledeki örtük anlamsal ilişkiler bilgisayarın işleyebileceği biçimsel bir forma dönüştürülür.

Derin Analiz

Bilişsel bilimler ve yapay zeka alanında Roger Schank tarafından geliştirilen kavramsal bağımlılık teorisi, cümlelerin yüzeydeki dilbilgisel yapısından bağımsız olarak, insan dilinin altında yatan evrensel ve dilden bağımsız anlam birimlerini (primitive) ortaya koymayı hedefler. Teori; eylemler, nesneler, eylem niteleyicileri ve nesne niteleyicileri olmak üzere dört temel atomik bileşen üzerine kuruludur. Amaç, insanların cümleleri işlerken kurduğu anlamsal köprüleri ve çıkarımları algoritmik bir düzlemde modellemektir.

Etimoloji

Latince 'conceptus' (zihinde tasarlanan, kavram) ve 'dependere' (asılı olmak, dayanmak) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.

Karıştırmayın

Yüzeysel dilbilgisel ayrıştırma (syntactic parsing) ile karıştırılır; ancak sözdizimsel analiz cümlenin grammatical yapısına odaklanırken, kavramsal bağımlılık doğrudan cümlenin ardındaki anlam ve kavramsal ilişkileri hedefler.