Kişi-içi
İntrapersonal
Tanım
Bireyin kendi zihinsel sınırları içinde gerçekleşen, dışsal bir etkileşime dayanmayan bilişsel, duygusal ve motivasyonel süreçlerin tamamını tanımlayan sıfat.
Örnek Vaka / Uygulama
Kritik bir iş teklifi alan bir bireyin, dışarıdaki insanlara danışmadan, kendi değer sistemini, uzun vadeli hedeflerini ve olası kaygılarını tartarak içsel bir karar mekanizması işletmesi tam anlamıyla kişi-içi bir süreçtir.
Derin Analiz
Bilişsel bilimler ve klinik psikoloji bağlamında kişi-içi süreçler; bireyin öz-düzenleme, üstbiliş, karar verme, tutum biçimlendirme ve benlik algısı gibi mekanizmalarını kapsar. Sosyal psikolojideki kişiler-arası (interpersonal) dinamiklerin aksine, bu boyutta gözlemci ile özne aynı zihinsel uzayda yer alır. Nörobiyolojik düzeyde prefrontal korteksin yürütücü işlevleri, limbik sistemin duygusal girdileriyle harmanlanarak içsel bir homeostazi ve benlik anlatısı üretir. Psikopatolojide, örneğin içselleştirme bozukluklarında (internalizing disorders), kişi-içi süreçlerin işlevselliğini yitirmesi ruminasyon ve öz-yıkıcı döngüleri tetikler.
Etimoloji
Latince 'intra-' [içinde, dahilinde] öneki ile Latince 'persona' [maske, rol, birey] sözcüğünün birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Kişiler-arası (interpersonal) kavramı ile sıklıkla karıştırılır; kişiler-arası en az iki birey arasındaki sosyal etkileşimleri ve dinamikleri kapsarken, kişi-içi tamamen bireyin kendi iç dünyasındaki süreçlere odaklanır.