Klinik Olarak İlgili Davranış (CRB)
Clinically Relevant Behavior (CRB)
Tanım
Fonksiyonel Analitik Psikoterapi'de (FAP), danışanın seans içinde sergilediği ve doğrudan terapötik ilişkiye yansıyan problematik veya gelişime açık davranışların genel adıdır.
Örnek Vaka / Uygulama
Sosyal anksiyete bozukluğu nedeniyle tedavi gören bir danışanın, seans sırasında terapistle göz teması kurmaktan kaçınması ve terapistin doğrudan bir sorusuna konuyu değiştirerek yanıt vermesi bir CRB1 (problematik davranış) örneğidir. Terapistin bu durumu şefkatli ama net bir yüzleştirmeyle ele almasının ardından, danışanın kaygısını itiraf etmesi ve göz temasını sürdürmesi ise bir CRB2 (gelişimsel/ilerleme davranışı) olarak şekillendirilir.
Derin Analiz
Klinik Olarak İlgili Davranışlar (CRB), radikal davranışçılık ve bağlamsal davranışsal bilimler çerçevesinde ele alınır. FAP ekolünde seans odası, mikro düzeyde bir sosyal laboratuvar işlevi görür. Danışanın dış dünyada yaşadığı interpersonal zorlukların (örn. kaçınganlık, manipülasyon, aşırı uyum) terapistle olan etkileşim sırasında canlı olarak (in vivo) ortaya çıkması beklenir. Bu bağlamda CRB üç ana kategoriye ayrılır: CRB1 (danışanın seans içinde sergilediği, terapötik değişimi engelleyen problemli davranışlar), CRB2 (danışanın seans içinde gösterdiği ilerleme, yeni beceriler ve adaptif davranışlar) ve CRB3 (danışanın kendi davranışlarını gözlemleyip fonksiyonel analizini yapabilme becerisi). Terapist, bu davranışları anında şekillendirmek (shaping) için doğal pekiştireçler kullanır.
Etimoloji
Latince 'clinicus' (yatağa ait/hekim) ve 'relevare' (hafifletmek/kaldırmak/ilgili olmak) ile İngilizce 'behavior' (davranış) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Dış dünya davranışları (seans dışı semptomlar) ile sıklıkla karıştırılır; temel fark, CRB'nin doğrudan terapist-danışan etkileşimi içinde ve anlık olarak gerçekleşmesidir.