Klostrofobi
Claustrophobia
Tanım
Kapalı veya dar alanlarda bulunmaktan ya da hapsolmaktan duyulan, yoğun anksiyete ve panik belirtileriyle karakterize kalıcı ve mantıksız korku.
Örnek Vaka / Uygulama
Kliniğe başvuran 34 yaşında bir yazılımcı, yüksek binalardaki asansörleri kullanmaktan tamamen kaçınmakta, iş yerinin 15. katına çıkmak için her gün merdivenleri tercih etmektedir. Metroya binmek zorunda kaldığında ise bilet gişesinden adımını attığı anda göğsünde baskı, boğulma hissi ve yoğun bir dehşet dalgası yaşamakta, kontrolünü kaybedip bayılacağından korkmaktadır.
Derin Analiz
Klostrofobi, DSM-5 sınıflamasında spesifik fobiler (özgül fobiler) kategorisinde yer alır. Bilişsel ve nörobiyolojik düzeyde, bu durum tehdit algısının bozulması ve amigdalanın hiperaktivitesi ile tetiklenir. Birey, kapalı bir alandayken kaçamayacağı veya yardım alamayacağı yönünde katastrofik bir bilişsel değerlendirme (bilişsel çarpıtma) yapar. Bu süreç, otonom sinir sisteminin sempatik dalının ani ve şiddetli bir şekilde uyarılmasına, dolayısıyla nefessiz kalma hissi, taşikardi ve derealizasyon gibi panik semptomlarına yol açar. Alan algısının ve kişisel mesafenin (proksemik alan) nörolojik olarak daralması, korku koşullanması yoluyla pekişir.
Etimoloji
Latince 'claustrum' [kilitli yer, kapalı alan] + Yunanca 'phobos' [korku, dehşet] kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Agorafobi ile sıklıkla karıştırılır. Agorafobi, kaçmanın zor olabileceği açık veya kalabalık alanlarda bulunma korkusuyken; klostrofobi doğrudan fiziksel sınırlandırma ve kapalı hacim odaklıdır.