Kolesistokinin (CCK)
Cholecystokinin (CCK)
Tanım
Duodenumdan salgılanarak açlığın doymaya evrilmesinde rol oynayan ve sinir sisteminde nörotransmitter olarak işlev gören bir peptit hormonu.
Örnek Vaka / Uygulama
Yüksek yağlı bir öğün tüketen bir bireyin duodenumunda CCK salınımı hızla artar. Bu hormon, vagus siniri üzerinden beyne 'doygunluk' sinyali göndererek kişinin yemek yeme dürtüsünü baskılar ve öğünün sonlandırılmasını sağlar.
Derin Analiz
Kolesistokinin (CCK), gastrointestinal sistemde üst ince bağırsaktan (duodenum) salgılanan ve primer olarak yağ ve protein hidrolizatlarının varlığına yanıt olarak mukoza hücrelerinden salınan bir gastrointestinal peptittir. Periferik etkilerinin yanı sıra, merkezi sinir sisteminde (özellikle hipotalamus ve limbik yapılar içinde) yoğun olarak bulunan bir neuropeptittir. Sinyal iletim kaskadında CCK-A ve CCK-B olmak üzere iki ana reseptör alt tipine bağlanır. Periferik CCK-A reseptörleri, safra kesesinin kasılmasına ve pankreas enzimlerinin salgılanmasına aracı olurken; vagal afferent lifler yoluyla beyin sapına (soliter traktus çekirdeği) sinyal göndererek merkezi tokluk (satiation) hissiyatını tetikler. Bilişsel ve davranışsal psikoloji bağlamında, anksiyojenik özellikleri ile bilinir; yüksek dozlarda CCK-4 uygulaması deneysel ortamlarda panik atak benzeri somatik ve psikolojik semptomları tetikleyebilmektedir.
Etimoloji
Yunanca 'chole' [safra] + 'cystis' [kese] + 'kinein' [hareket ettirmek] kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir; kelime anlamı 'safra kesesini hareket ettiren' demektir.
Karıştırmayın
Grelin ile sıkça karıştırılır; grelin açlığı tetikleyen oreksijenik bir hormon iken, CCK tokluğu sağlayan anoreksijenik bir peptittir.