Leptin
Leptin
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Diyet sürecindeki bir bireyin, vücut yağ oranının azalmasına paralel olarak adipositlerden salgılanan leptin seviyelerinin düşmesi, hipotalamusta açlık sinyallerini tetikleyerek metabolik hızı yavaşlatan ve besin arayışını artıran nörobiyolojik bir adaptasyon mekanizmasını tetikler.
Derin Analiz
Leptin, esas olarak beyaz adipoz doku (yağ dokusu) tarafından salgılanan ve enerji homeostazının sürdürülmesinde kritik bir rol oynayan periferik bir sinyal molekülüdür. Kan-beyin bariyerini geçerek hipotalamustaki (özellikle arkuat çekirdekteki) reseptörlere bağlanır; bu bağlanma, anoreksijenik (iştah kesici) nöropeptitlerin (örn. POMC/CART) ekspresyonunu uyarırken, oreksijenik (iştah açıcı) yolları (örn. NPY/AgRP) baskılar. Periferik yağ depoları genişlediğinde kana salınan leptin miktarı artar ve beyne 'enerji doluluğu' mesajı iletilir. Ancak obezite patofizyolojisinde sıkça görülen 'leptin direnci' durumunda, dolaşımda yüksek miktarda leptin bulunmasına rağmen hipotalamik yanıtın alınamaması, enerji alımının kısıtlanamamasına ve metabolik döngünün bozulmasına yol açar.
Etimoloji
Yunanca 'leptos' (λεπτός - zayıf, ince veya hafif) kökünden türetilmiş olup, molekülün vücut ağırlığı ve yağ dokusu üzerindeki azaltıcı etkisine atıfta bulunur.
Karıştırmayın
Grelin (açlık hormonu) ile sıklıkla karıştırılır; grelin mideden salgılanarak iştahı artırırken, leptin yağ dokusundan salgılanarak iştahı bastırır.