Kompülsiyon
Compulsion
Tanım
Obsesyonların yarattığı yoğun kaygı ve stresi azaltmak ya da felaket senaryolarını engellemek amacıyla, bireyin kendini yapmak zorunda hissettiği yineleyici davranışlar veya zihinsel eylemler.
Örnek Vaka / Uygulama
Ocağın kapalı olup olmadığını günde kırk kez kontrol eden, kapı kilitlenmediği korkusuyla evden ayrılamayan bir bireyin, her seferinde tam olarak yedi kez kapı tokmağını yoklaması ve bu zihinsel ritüeli yapmadığı takdirde ailesinin başına kötü bir olay geleceğine dair inancıyla baş edememesi.
Derin Analiz
Kompülsiyonlar, işlevsel olarak negatif pekiştirme mekanizmasıyla işler. Birey, kompülsif eylemi (örneğin defalarca el yıkama veya zihinden sayma) gerçekleştirdiğinde obsesif düşüncenin tetiklediği anksiyete geçici olarak düşer; bu ani rahatlama, davranışın gelecekte tekrarlanma olasılığını (operant koşullanma yoluyla) güçlendirir ve bir kısır döngü yaratır. Nörobiyolojik düzeyde, bu döngü sıklıkla kortiko-striato-talamo-kortikal (CSTC) devrelerdeki işlev bozuklukları ve frontostriatal sistemdeki düzensizliklerle ilişkilendirilir. Eylemler mantık dışı, aşırı ve nötralize edilmeye çalışılan durumla orantısızdır; haz vermez, yalnızca dayanılmaz gerilimi geçici olarak dindirir.
Etimoloji
Latince 'compellere' (zorlamak, mecbur etmek; 'com-' [birlikte/yoğun] + 'pellere' [itmek]) fiilinden türetilmiştir. Modern psikopatoloji literatürüne irade dışı sürüklenme anlamıyla girmiştir.
Karıştırmayın
İmpulsivite (dürtüsellik) ile sıkça karıştırılır. İmpulsivite anlık haz arayışı ve sonuçlarını düşünmeden hareket etmeyi içerirken, kompülsiyon haz vermez, aksine korku veya anksiyeteyi azaltmak için yapılan kural odaklı, istemsiz bir rahatlama çabasıdır.