Ksenobiyotik
Xenobiotic
Tanım
Bir organizmada doğal olarak üretilmeyen ve dış kaynaklı olan kimyasal maddelerin genel adıdır.
Örnek Vaka / Uygulama
Bakteriyel bir enfeksiyon nedeniyle reçete edilen bir antibiyotik, insan vücudu için yabancı bir ksenobiyotiktir. Karaciğer enzimleri bu ilacı işleyerek etkisiz hale getirir ve böbrekler aracılığıyla vücuttan uzaklaştırır.
Derin Analiz
Ksenobiyotikler, farmakoloji ve toksikolojinin merkezinde yer alır. İlaçlar, gıda katkı maddeleri, pestisitler ve çevresel kirleticiler bu sınıfa girer. Vücut bu moleküllerle karşılaştığında, karaciğerdeki sitokrom P450 enzim sistemleri başta olmak üzere çeşitli biyotransformasyon yollarını devreye sokar. Bu süreç genellikle iki fazlıdır: Faz I (oksidasyon, redüksiyon, hidroliz) ve Faz II (konjugasyon). Amaç, lipofilik (yağda çözünen) yabancı molekülü hidrofilik (suda çözünen) bir forma dönüştürerek böbrekler veya safra yoluyla atılmasını sağlamaktır. Ancak bazen bu enzimatik parçalanma paradokssal bir sonuca yol açar; zararsız görünen bir ksenobiyotik, metabolitleri yoluyla toksik veya kanserojen hale gelebilir.
Etimoloji
Yunanca 'xenos' (yabancı, konuk) + 'bios' (yaşam) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir; canlı organizmanın doğal biyokimyasal repertuarına yabancı olan maddeleri tanımlar.
Karıştırmayın
Keşfetmeye Devam Edin
Biyotransformasyon
Biyotransformasyon
Biotransformation
Canlı bir organizma içerisinde, bir maddenin (örneğin bir ilacın) kimyasal reaksiyonlar yoluyla bir başka kimyasal forma dönüştürülmesi metabolik süreci.
İncele
Farmakokinetik
Farmakokinetik
Pharmacokinetics
Farmakolojik ajanların canlı bir sistem içerisinde emilim, dağılım, metabolizma ve eliminasyon süreçlerini inceleyen farmakoloji dalıdır.
İncele