Labil
Labile
Tanım
Duygulanım, bellek veya fizyolojik süreçlerde gözlenen, dış veya iç uyaranlarla kolayca değişebilen ve kararsızlık gösteren durum.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik bir değerlendirmede, hastanın görüşmenin başındayken neşeyle gülümserken, birkaç dakika sonra hiçbir belirgin dış tetikleyici olmaksızın derin bir üzüntüye kapılması ve ağlamaya başlaması 'labil duygulanım' olarak kaydedilir.
Derin Analiz
Labilite kavramı, hem klinik psikolojide duygudurum dalgalanmalarını (labil duygulanım) hem de nörobiyolojide bellek konsolidasyon süreçlerini betimler. Bellek bağlamında, yeni edinilen bilginin hipokampal düzeyde henüz kalıcı bir synaptik protein senteziyle pekişmediği, dolayısıyla çevresel veya farmakolojik müdahalelere (elektrokonvülsif terapi, protein sentez inhibitörleri gibi) açık ve kırılgan olduğu erken evreyi ifade eder. Klinik pratikte ise nörolojik hasarlar, bipolar bozukluk veya borderline kişilik organizasyonunda görülen ani affektif reaktivite ve regülasyon güçlüklerini tanımlamakta kullanılır.
Etimoloji
Latince 'labi' (kaymak, düşmek, dengesini yitirmek) fiilinden türetilmiş olup, kolayca yer değiştirebilen, kararsız ve akışkan yapıyı niteler.
Karıştırmayın
Duygulanımda Oynaklık (Lability) kavramı, duygudurumun (mood) kronik ve uzun süreli dalgalanmalarından ziyade, anlık ve çevresel ipuçlarına karşı gösterilen aşırı reaktif, değişken ve kısa süreli affektif iniş çıkışları ifade etmesiyle ayrışır.