Lee-boot Etkisi
Lee–boot Effect
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Laboratuvar ortamında, tek bir kafeste toplu olarak barındırılan dişi fare kolonisinde bir süre sonra üreme sikluslarının durması veya düzensizleşmesi gözlemlenir. Bu durum, bireylerin kendi aralarındaki feromon alımı nedeniyle Lee-Boot etkisinin laboratuvar koşullarındaki klasik tezahürüdür.
Derin Analiz
Nörobiyolojik ve endokrinolojik düzeyde Lee-Boot etkisi, dişi idrarında bulunan ve östrojen bağımlı bir feromon (muhtemelen 2,5-dimetilpirazin) aracılığıyla tetiklenir. Bu kimyasal sinyal, alıcı dişi kemirgenin vomeronasal organı (VNO) tarafından algılanır ve hipotalamik-hipofizer-gonadal aksı doğrudan etkiler. Sonuç olarak luteinizan hormon (LH) salınımı baskılanırken prolaktin düzeyleri yükselir; bu da östrus döngüsünün diestrus evresinin uzamasına ve siklusların senkronize olmasına veya tamamen durmasına yol açar. Evrimsel olarak, bu mekanizma kaynakların kıt olduğu ortamlarda üremenin baskılanarak popülasyon dinamiklerinin optimize edilmesine hizmet eder.
Etimoloji
Hollandalı biyologlar Sandra van der Lee ve Lambertus Marius Boot'un soyadlarından (1955) türetilmiş eponym bir terimdir.
Karıştırmayın
Whitten etkisi ile sıklıkla karıştırılır; ancak Whitten etkisinde dişilere bir erkek feromonu verilerek östrus döngüsü tetiklenir ve senkronize edilirken, Lee-Boot etkisinde erkek yokluğunda dişi feromonları nedeniyle döngü baskılanır veya uzar.