Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Östrus

Estrus

Tanım

Dişi memelilerin östrus döngüsünde erkek bireye karşı cinsel alıcılık gösterdiği ve çiftleşmeye istekli olduğu biyolojik evre.

Örnek Vaka / Uygulama

Laboratuvar ortamında incelenen dişi kemirgenlerin, östrus evresindeyken erkek bireyin varlığına karşı belirgin bir yaklaşma davranışı sergilediği ve ferromonal ipuçlarına duyarlılığın en üst düzeye ulaştığı gözlemlenmiştir.

Derin Analiz

Östrus, dişi memelilerde gonadotropin salgılatıcı hormon (GnRH) ve östrojen seviyelerinin zirve yaptığı, buna karşın progesteron seviyesinin dipte olduğu hormonal bir penceriktir. Hipotalamik-hipofiz-gonad aksının bu özel döngüsel aktivasyonu, hipotalamusun ventromedial çekirdeğindeki nöronal devreleri tetikleyerek lordoz gibi doğuştan gelen çiftleşme postürlerini ve davranışsal receptiviteyi aktive eder. Evrimsel psikoloji ve davranış biyolojisi perspektifinden bakıldığında, türün üreme başarısını maksimize eden kritik bir adaptasyondur. İnsan dışındaki plasentalı memelilerde gözlemlenen bu süreç, insanlardaki menstrual döngünün aksine, örtülü değil (estrojenik zirvenin davranışsal olarak baskılanmadığı) açık bir kızgınlık dönemi olarak tezahür eder.

Etimoloji

Latince 'oestrus' [at sineği, çılgınca arzu, taşkınlık] kelimesinden türetilmiştir; kökeni Yunanca 'oistros' [öfke, gadap, sokucu sinek] sözcüğüne dayanır ve hayvanlardaki çiftleşme dürtüsünün ani, taşkın doğasını tasvir eder.

Karıştırmayın

Östrus döngüsü (estrous cycle) kavramı süreçlerin tamamını kapsarken, östrus yalnızca bu döngünün cinsel alıcılığın dorukta olduğu spesifik evresini ifade eder.