Lemma (Lemma) | Psikoloji Sözlüğüm

Tanım

Mantıkta bir teoremin kanıtlanmasında kullanılan ara önerme; psikolingvistik ve bilişsel bilimlerde ise bir kelimenin çekimlenmemiş temel sözlük biçimi ve onunla ilişkili tüm çekim eklerini içeren yapı.

Örnek Vaka / Uygulama

Bir psikolingvist, katılımcılara 'koşuyorum', 'koştu', 'koşacak' fiillerini gösterdiğinde, bilişsel işlemleme sırasında zihnin tüm bu fiilleri tek bir temel 'koşmak' lemması altında gruplandırıp gruplandırmadığını kronometrik ölçümlerle inceler.

Derin Analiz

Bilişsel bilimler ve psikolinguistikte lemma, konuşma üretimi modellerinde (özellikle Levelt'ın konuşma üretimi mimarisinde) merkezi bir konuma sahiptir. Konuşmacı bir kelimeyi üretirken önce kavramsal aşamadan geçer, ardından lemmaya (kelimenin sözdizimsel ve anlamsal özelliklerine) erişir ve son olarak fonolojik kodlama aşamasıyla kelimenin ses birimsel formuna (lexeme) ulaşır. Bu süreç, zihinsel sözlükteki (mental lexicon) arama ve eşleştirme mekanizmalarının işleyişini açıklamakta kritik bir parametredir. İstatistikte veya mantıkta ise daha büyük bir teoremi kanıtlamak için kullanılan yardımcı bir basamak işlevi görür.

Etimoloji

Antik Yunanca 'lēmma' (alınan şey, varsayım, önerme) sözcüğünden türetilmiş olup, mantıkta başka bir kanıtın temeli olarak kabul edilen öncülü ifade eder.

Karıştırmayın

Lexeme (leksem) kavramıyla sıklıkla karıştırılır; leksem kelimenin fiziksel/fonolojik dışavurumunu ve tüm çekimlenmiş formlarını kapsarken, lemma bunun sözdizimsel ve anlamsal soyut çekirdeğidir.

Lemma