Levodopa (l-dopa)
Levodopa (l-dopa)
Tanım
Nörotransmitter dopaminin doğal öncül molekülü olup, özellikle Parkinson hastalığının tedavisinde kullanılan sentetik bir farmakolojik ajandır.
Örnek Vaka / Uygulama
68 yaşındaki erkek hastaya idiyopatik Parkinson hastalığı teşhisi konulmuş ve hastada belirgin bradikinezi ile postural instabilite gözlenmiştir. Nöroloji uzmanı, sinaptik aralıktaki dopamin seviyelerini artırarak motor işlevselliği yeniden kazandırmak amacıyla hastaya titreşen dozlarda Levodopa/Karbidopa kombinasyon tedavisi başlatmıştır.
Derin Analiz
Levodopa, kan-beyin bariyerini aşabilme yeteneği sayesinde dopaminin kendisinden farklı olarak merkezi sinir sistemine geçiş yapabilir. Beyin parankiminde dopaminerjik nöronlar veya kalan enzimler aracılığıyla dekarboksile edilerek dopaminge dönüşür ve bu sayede substantia nigra'daki dopaminerjik hücre kaybına bağlı gelişen motor defisitleri (tremor, bradikinezi, rijidite) geçici olarak kompanse eder. Periferik metabolizmasını ve buna bağlı yan etkilerini (bulantı, kardiyovasküler instabilite) azaltmak amacıyla genellikle karbidopa gibi bir aromatik L-amino asit dekarboksilaz inhibitörü ile kombine halde reçete edilir. Uzun süreli kullanımda ise farmakokinetik dalgalanmalara bağlı olarak 'on-off' fenomenleri ve tardif diskineziler görülebilir.
Etimoloji
L-isomer formundaki dihidroksifenilalanin kelimesinin kısaltmalarından türetilmiştir; Latince 'levus' (sol) ve kimyasal ön eklerin kombinasyonundan meydana gelir.
Karıştırmayın
Dopamin reseptör agonistleri ile karıştırılır; agonistler reseptörleri doğrudan uyarırken, levodopa dopaminin biyosentetik öncülüdür.