İnstabilite
İnstability
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Yirmi dört yaşındaki bir danışanın, sabah seansında terapistini 'hayatındaki en güvenli liman' olarak tanımlarken, öğleden sonra gönderilen kısa bir mesaja istinaden 'tüm insanlık gibi onun da kendisine ihanet edeceğini' düşünerek yoğun öfke krizleri yaşaması ve ilişkisini aniden sonlandırma kararı alması duygulanım ve davranışsal instabilitenin klinik bir yansımasıdır.
Derin Analiz
Klinik psikoloji ve psikopatoloji bağlamında instabilite, duygulanım, benlik algısı ve kişilerarası ilişkilerde kalıcı bir regülasyon bozukluğuna işaret eder. Özellikle Borderline Kişilik Bozukluğu (BKP) tablosunda merkezi bir yer tutan duygulanım instabilitesi (affective instability), kişinin çevresel uyaranlara aşırı tepki vermesi ve duygu durumunun saatler içinde ani düşüşler ve yükselişler yaşamasıyla karakterizedir. Nörobiyolojik düzeyde, bu durum prefrontal korteksin (PFC) amigdala ve limbik sistem üzerindeki inhibitör kontrolünün zayıflaması veya yetersiz kalmasıyla ilişkilendirilir. Bilişsel düzeyde ise katı (rigid) şemalar ile akışkan ve tutarsız davranış kalıpları arasındaki çatışmadan beslenir; bu da bireyin içsel homeostazını sürekli olarak tehdit eder.
Etimoloji
Latince 'in-' (olumsuzluk, değil) öneki ile 'stabilis' (kararlı, durağan, sağlam) sıfatından türetilmiş 'instabilitas' kelimesinden modern dillere geçmiştir.
Karıştırmayın
Bipolar Bozukluk'taki manik/depresif ataklar haftalar veya aylar sürerken, kişilik patolojilerindeki instabilite genellikle saatler içinde tetiklenen keskin ve reaktif duygu değişimlerini kapsar.