Mach Kartı
Mach Card
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Bir psikofizik laboratuvarında katılımcı tek gözü kapalı bir şekilde masadaki gri Mach kartına bakar. Kart sağdan aydınlatılmasına rağmen, katılımcı kartın tepe noktasını dışbükey olarak gördüğü sürece sağ ve sol kanatları eşit parlaklıkta rapor eder. Deneyci kartın derinlik algısını ters çevirecek şekilde bir göz yanılsaması tetiklediğinde veya katılımcı yüzeyi konkav olarak yorumladığında, sol kanat aniden gölgede kalmış gibi koyu renkli algılanmaya başlar; stimülasyon ışığı değişmediği halde algı kökten değişir.
Derin Analiz
Mach kartı, görsel sistemin fiziksel ışıklılık ile algılanan parlaklık arasındaki tutarsızlığı nasıl yönettiğini inceleyen deneysel bir araçtır. Kart ortadan ikiye katlanıp dışbükey (konveks) yüzey gözlemciye bakacak şekilde yerleştirildiğinde ve tek taraftan aydınlatıldığında, ışık kaynağına yakın olan taraf fiziksel olarak daha parlak olmasına rağmen, beyin her iki yüzeyi de yaklaşık olarak aynı parlaklıkta algılar; bu durum parlaklık değişmezliğinin (brightness constancy) klasik bir tezahürüdür. Ancak, tek gözle bakıldığında kartın derinlik ve konveks-konkav (içbükey) yapısı belirsizleşir. Gözlemci kartı içbükey olarak algıladığında, ışık kaynağından daha uzakta olan taraf, dışbükey olarak algılandığı duruma kıyasla aniden çok daha karanlık görünür. Bu fenomen, üst düzey bilişsel beklentilerin ve derinlik ipuçlarının, erken evre görsel işleme sürecindeki fotometrik bilgiyi doğrudan nasıl modüle ettiğini ortaya koyar.
Etimoloji
Ernst Mach soyadından ve İngilizce 'card' [kart] kelimesinden türetilmiştir. Avusturyalı fizikçi ve filozof Ernst Mach'ın görsel algı üzerine yaptığı öncü deneylere dayanır.
Karıştırmayın
Mach bantları (Mach bands) ile sıklıkla karıştırılır. Mach bantları, gri tonlarındaki keskin geçişlerde algılanan fizyolojik yanılsama çizgilerini ifade ederken; Mach kartı, üç boyutlu form ve aydınlatma etkileşimine dayalı parlaklık değişmezliğini inceler.