Makine-insan Konsepti (Mechanical-man Concept) | Psikoloji Sözlüğüm

Tanım

İnsanların, bilinç gibi fiziksel olmayan olgilerden bağımsız olarak, yalnızca fiziksel süreçlere tabi yaşayan makineler olarak anlaşılması gerektiğini savunan epistemolojik model.

Örnek Vaka / Uygulama

Laboratuvar ortamında, bir deneğin karar verme sürecinin yalnızca göz bebeklerindeki dilatasyon, Galvanik deri tepkisi ve prefrontal korteksteki anlık elektroensefalografik (EEG) dalgalanmalarla açıklanması, bu konseptin metodolojik bir izdüşümüdür.

Derin Analiz

Tarihsel kökleri Descartes'ın Kartezyen düalizmine ve Julien Offray de La Mettrie'nin 'L'homme machine' (Makine İnsan) eserine dayanan bu kavram, özellikle radikal davranışçılık ve doğalcı determinizm tarafından benimsenmiştir. Zihinsel süreçlerin ve özgür iradenin epifenomenal birer yanılsama indirgendiği, insan davranışının tamamen uyarıcı-tepki (S-R) mekanizmalarıyla, nörokimyasal ve biyofiziksel yasalarla açıklanabileceğini öne sürer. Bilişsel bilimler ve nöropsikoloji ise zihinsel temsillerin ve üstbilişin varlığını savunarak bu indirgemeci yaklaşıma mesafeli yaklaşır.

Etimoloji

İngilizce 'mechanical' (makineye ait, Yunanca 'mēchanē' [makine, araç] kökünden) ve 'man' (insan) kelimelerinin birleşiminden oluşan; ontolojik indirgemeciliği imleyen modern bir felsefi ve psikolojik terim.

Karıştırmayın

Mekanistik nedensellik (olaylar arası fiziksel determinist zincir) ve Kartezyen düalizm (zihin-beden ayrılığı); makine-insan konsepti ise zihnin bağımsızlığını reddederek insanı bütünüyle fiziksel bir otomat olarak konumlandırır.