Manipulandum
Manipulandum
Tanım
Deneysel psikoloji ve davranış analizinde, deneklerin (özellikle hayvanların) bir davranışta bulunmak veya ödül elde etmek üzere fiziksel olarak etkileşime girdiği nesne.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir kemirgenin Skinner kutusundaki özel bir kaldıraçla (manipulandum) etkileşime girerek her basışta yiyecek pekiştireci alması ve bu davranışın frekansının kümülatif kayıt cihazıyla izlenmesi.
Derin Analiz
Deneysel psikolojinin ve davranışçılığın kuramsal temellerinde, organizmanın çevresiyle kurduğu motor ve edimsel bağın somutlaşmış halidir. Skinner Kutusu (operant conditioning chamber) içinde yer alan kaldıraçlar (lever), anahtarlar (key) ya da dokunmatik paneller tipik birer manipulandumdur. Edimsel koşullama süreçlerinde, organizmanın çıkardığı yanıtın (response) ölçülebilmesi ve kaydedilebilmesi için uyaran ile pekiştireç arasındaki köprüyü kurar. Nörodavranışsal deneylerde motor becerilerin, istemli hareket kontrolünün ve öğrenme eğrilerinin kantitatif olarak incelenmesinde kritik bir araç görevi görür.
Etimoloji
Latince 'manipulus' (avuç dolusu, el ile tutulan) kökünden türetilmiş olup, 'üzerinde işlem yapılması veya manipüle edilmesi gereken nesne' anlamına gelen gerundiv yapısıdır.
Karıştırmayın
Pekiştireç (reinforcer) ile karıştırılır; pekiştireç davranışın sonucunda verilen ödül veya uyarıcıyken, manipulandum davranışın fiziksel olarak gerçekleştirildiği nesnedir.