Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Mentally Defective

Mentally Defective

Tanım

Amerika Birleşik Devletleri'nin bazı yasal yargı bölgelerinde, bireyin davranışlarının doğasını değerlendirme yeteneğini ortadan kaldıran ruhsal hastalık veya nörolojik bozukluğu tanımlamak için kullanılan, günümüzde ise tamamen miadını doldurmuş, hakaret içerdiği kabul edilen eski bir yasal ve tıbbi tanıttır.

Örnek Vaka / Uygulama

19. yüzyıl sonu ve 20. yüzyıl başı ABD hukuk sisteminde, suç işleyen ancak işlediği fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılayamayan bir bireyin mahkeme kayıtlarına 'mentally defective' olarak geçirilmesi suretiyle cezai ehliyetten muaf tutulması, bu terimin tarihsel pratiklerine örnektir.

Derin Analiz

Bu kavram, modern klinik psikiyatri, nöropsikoloji ve adli psikoloji literatüründe tamamen terk edilmiştir. Tarihsel bağlamda zihinsel gelişim bozukluklarını veya şiddetli nörolojik yıkımları sınıflandırmak amacıyla kuantal bir yetersizlik atfı için kullanılmaktaydı. DSM-5 ve güncel ICD-10/11 kriterlerinde bu tip indirgemeci ve pejoratif etiketlemelerin yerine, bireyin işlevsellik düzeyini (adaptif davranışlar ve IQ skorları) çok boyutlu değerlendiren 'Entelektüel Gelişim Bozukluğu' gibi spesifik terminolojiler yer alır. Adli psikolojide ise bu terimin karşılığı artık 'cezai ehliyeti etkileyen ağır psikopatoloji veya nörogelişimsel yetersizlik' çerçevesinde ele alınmaktadır.

Etimoloji

Latince 'mens' (zihin, akıl) kökünden türetilen 'mental' sıfatı ile 'defectivus' (eksik, kusurlu) kelimesinin birleşiminden oluşmuştur; tarihsel hukuki ve tıbbi terminolojide işlevsel yetersizliği tanımlamak için üretilmiş stigmatize edici bir nitelemedir.

Karıştırmayın

Entelektüel Gelişim Bozukluğu (Intellectual Disability) ile karıştırılır; ancak 'mentally defective' klinik bir tanıdan ziyade yasal ve eskimiş, aşağılayıcı bir itham niteliği taşır.