Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Misoneizm

Misocainia (misocainea)

Tanım

Yeni fikirlere, değişimlere, yenilikçi düşüncelere ve alışılmamış kavramlara karşı duyulan yoğun ve irasyonel antipati, köktenci bir direnç durumu.

Örnek Vaka / Uygulama

Yıllardır geleneksel defter-kalem yöntemiyle hasta takip eden bir kliniğe, verimliliği %200 artıracak entegre bir yapay zeka tabanlı dijital hasta dosyası sistemi entegre edilmek istendiğinde, deneyimli bir hekimin sistemin en ufak açıklarını bile abartarak şiddetle karşı çıkması ve teknolojiyi bütünüyle reddetmesi misoneizmin tipik bir örneğidir.

Derin Analiz

Misoneizm, psikopatolojiden ziyade sosyokültürel ve bilişsel bir direnç mekanizması olarak karşımıza çıkar. Bilişsel bilimler perspektifinden bakıldığında, beynin enerji tasarrufu sağlayan 'bilişsel kestirmeleri' (heuristics) ve mevcut şemaları koruma eğilimiyle doğrudan ilişkilidir. Belirsizlik toleransının düşük olduğu durumlarda, birey veya topluluklar yeni olanı tehdit olarak kodlar. Bu süreç, amigdalanın tetiklediği kaygı yanıtı ile prefrontal korteksin mantıksal esneklik gösterme kapasitesinin çatışması sonucunda ortaya çıkar. Klinik psikolojide doğrudan bir tanı kategorisi olmasa da, paranoid eğilimler, katı kişilik yapılanmaları ve otokratik inanç sistemleriyle yüksek düzeyde komorbidite gösterir.

Etimoloji

Yunanca 'misein' (nefret etmek) ve 'kainos' (yeni) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir. Kelime kökeni itibarıyla yeniliğe, değişime ve yeni fikirlere duyulan derin nefreti veya entelektüel direnci ifade eder.

Karıştırmayın

Ksenofobi (genellikle yabancılara veya dış gruplara yöneliktir, misoneizm ise doğrudan 'yeni fikirlere ve değişime' odaklanır) ve Mizantrofi (insan sevgisizliği/nefreti olup, nesnesi insanlardır, yenilikler değil).