Nitröz Oksit
Nitrous Oxide
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Yirmilik diş operasyonu geçirecek olan bir hastaya, anksiyetesini azaltmak ve ağrı eşiğini yükseltmek amacıyla oksijenle karışım halinde maske aracılığıyla nitröz oksit verilir; hasta işlem sırasında bilinçli sedasyon altındadır ancak hafif bir neşe ve rahatlama hissi deneyimler.
Derin Analiz
Nitröz oksit ($N_2O$), merkezi sinir sisteminde özellikle NMDA reseptör antagonistliği ve opioid sistemin modülasyonu yoluyla etkisini gösteren bir inhalan ajandır. Düşük konsantrasyonlarda solunduğunda kortikal inhibisyonu azaltarak hafif sedasyon, analjezi ve öfori yaratır. Klinik pratikte diş hekimliğinde ve cerrahi anestezide adjuvan olarak yaygın bir kullanım alanına sahiptir. Bununla birlikte, hızlı başlangıçlı ve kısa süreli öforik etkileri, kimyasalın eğlence amaçlı ve denetimsiz inhalan kullanımını (uçucu madde suiistimali) tetiklemekte, kronik maruziyette ise metiyonin sentaz enzimini inhibe ederek B12 vitamini inaktivasyonuna ve buna bağlı nörolojik defisitlere yol açabilmektedir.
Etimoloji
Latince 'nitrogenium' [azot] ve Yunanca 'oxys' [keskin/ekşi, oksijen anlamında] kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Uçucu çözücüler (tiner, yapıştırıcı vb.) ve yasadışı halüsinojenler; nitröz oksit medikal bir anestezik gaz olup etki mekanizması ve farmakokinetiği açısından bu maddelerden ayrılır.