Olasılıksal Mantık Modeli
Probabilogical Model
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Bir bireyin sigara içmenin sağlığa zararlı olduğuna (önerme 1) ve sağlığa zararlı şeylerin bırakılması gerektiğine (önerme 2) inandığında, bu iki inancın 'sigarayı bırakmalıyım' sonucunu doğurması dikey yapıya örnektir. Bu sonucun, bireyin diğer zararlı alışkanlıklarını (örneğin alkol tüketimi) sorgulamasına zemin hazırlaması ise yatay yapının işleyişini gösterir.
Derin Analiz
William J. McGuire tarafından geliştirilen olasılıksal mantık modeli, insan bilişinin katı ve hatasız mantıksal kurallardan ziyade, olasılıksal çıkarımlarla çalıştığını savunur. İnançlar dikey yapı (iki inancın üçüncü bir inancı mantıksal olarak ima etmesi) ve yatay yapı (bir çıkarımın başka çıkarımlara dayanak oluşturması) olmak üzere iki eksende örgütlenir. Bilişsel psikolojide, tutum değişimine direnç, inanç tutarlılığı ve çelişkili bilgilerin işlenmesi süreçlerini matematiksel ve mantıksal bir çerçevede inceler.
Etimoloji
Latince 'probare' (ispatlamak, test etmek) ve Yunanca 'logike' (akıl yürütme, mantık bilimi) sözcüklerinin bileşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Bilişsel çelişki kuramı (cognitive dissonance theory) ile sıklıkla karıştırılır; bilişsel çelişki duygusal ve motivasyonel rahatsızlığa odaklanırken, olasılıksal mantık modeli inançlar arasındaki yapısal ve mantıksal çıkarım ağlarını inceler.
Keşfetmeye Devam Edin
Bilişsel Tutarlılık
Bilişsel Tutarlılık
Cognitive Consistency
Bir bireyin sahip olduğu farklı bilişsel öğelerin (inançlar, tutumlar, değerler ve algılar) birbirleriyle mantıksal uyum ve tutarlılık içinde olma derecesidir.
İncele