Önyargılı Beklenti
Preconception
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik psikoloji stajyerinin, henüz hastanın detaylı anamnez raporunu incelemeden ve ilk klinik görüşmeyi yapmadan önce, hastanın sadece etnik kökenine veya dış görünüşüne dayanarak 'kesinlikle borderline kişilik bozukluğudur' inancına kapılması.
Derin Analiz
Bilişsel psikoloji ve sosyal biliş bağlamında önsezi, şemaların ve buluşsal yöntemlerin (heuristics) erken aşamadaki ürünüdür. Birey, yeni bir enformasyonla karşılaştığında bilişsel yükü azaltmak adına zihinsel kestirmelere başvurur ve bu durum henüz kanıt temelli olmayan ön kabullerin oluşmasına zemin hazırlar. Bilgi işlemleme sürecinde teyit yanlılığına (confirmation bias) doğrudan hizmet eder; kişi, edindiği ilk izlenimi veya varsayımı destekleyen verileri seçici olarak filtrelerken, çelişkili kanıtları göz ardı etme eğilimi gösterir. Nörobiyolojik düzeyde ise prefrontal korteksin henüz analitik ve eleştirel değerlendirme sürecini tamamlamadan, limbik sistemin hızlı ve kategorize edici refleksif çıktılarıyla şekillenir.
Etimoloji
Latince 'prae-' (öncesinde, evvel) ve 'concipere' (kavramak, içine almak, zihinde tasarlamak) fiilinden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Stereotip (kalıpyargı) ile sıklıkla karıştırılır; stereotip grup temelli sosyal kategorizasyonları içerirken, preconception (önyargılı beklenti) herhangi bir nesne, olay veya duruma yönelik bireysel ilk inançları kapsayan daha geniş bir şemsiye terimdir.
Keşfetmeye Devam Edin
Bilişsel Şema
Bilişsel Şema
Cognitive Schema
Bireyin dünyayı, kendini ve diğerlerini anlamlandırmasını, kategorize etmesini ve yeni bilgileri filtrelemesini sağlayan, geçmiş deneyimlerle şekillenmiş soyut bilgi yapıları ve zihinsel kalıplardır.
İncele