Ortak Varlıkların Trajedisi
Tragedy Of The Commons
Tanım
Bireylerin kısa vadeli kişisel çıkarları doğrultusunda ortak bir kaynağı aşırı tüketerek uzun vadede tüm topluluğun yıkımına yol açtığı sosyal bir ikilemdir.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir şirket departmanındaki çalışanların, şirketin ortak yazıcı kartuşunu sınırsız ve kişisel işler için hızla tüketmesi sonucunda, kritik proje raporlarının basılması gereken kritik bir günde kartuşun tamamen bitmesi ve tüm ekibin mağdur olması.
Derin Analiz
Davranışsal iktisat ve sosyal psikoloji bağlamında, bu kavram rasyonel bireyselliğin kolektif irrasyonalite ile sonuçlandığı durumları inceler. Oyun teorisi (özellikle Mahkum İkilemi) ve toplu eylem (collective action) problemleriyle doğrudan ilişkilidir. Birey, kaynağı sömürmekten elde ettiği marjinal kazancın tamamını kendine mal ederken, aşırı tüketimin yarattığı maliyeti (degradasyonu) tüm toplulukla paylaşır. Bu asimetrik yapı, işbirliğini imkansız hale getiren psikolojik ve yapısal bir engel teşkil eder. Davranışsal düzeyde güven, karşılıklılık ve özdenetim mekanizmalarının çöküşünü tetikler.
Etimoloji
Karıştırmayın
Bedava Sucu Problemi (Free-rider problem); her ikisi de ortak kaynaklarla ilgilidir ancak bedava sucu problemi, bireylerin katkı vermeden ortak hizmetten faydalanmasını vurgularken, ortak varlıkların trajedisi doğrudan kaynağın tüketilmesi ve yok edilmesine odaklanır.
Keşfetmeye Devam Edin
Sosyal İkilem
Sosyal İkilem
Social Dilemma
Bireysel çıkarlar ile kolektif yarar arasında çelişki yaratan; bireyin bencil stratejilerle kısa vadede kazanç sağlarken, çoğunluk bu yolu seçtiğinde sistemin çökerek herkesin zarara uğradığı karar durumu.
İncele
Oyun Teorisi
Oyun Teorisi
Game Theory
Karar vericilerin (oyuncuların) seçimlerinin birbirini karşılıklı olarak etkilediği stratejik durumları ve rasyonel karar alma süreçlerini inceleyen matematiksel ve davranışsal modelleme dalı.
İncele