İrrasyonalite
İrrationality
Tanım
Bireyin mantıksal akıl yürütme ilkelerinden saparak, ampirik kanıtlara veya tutarlı çıkarımlara dayanmayan bilişsel süreçler, inançlar veya kararlar sergileme durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
Yatırımcının borsadaki tüm birikimini, nesnel piyasa verileri ve analist raporlarının hissenin düşeceğini göstermesine rağmen, sadece 'bu kez şansın yaver gideceğine' dair mantıksal temeli olmayan inancıyla riskli bir varlığa yatırması ve zarar etmesine rağmen pozisyonu koruması.
Derin Analiz
Bilişsel psikoloji ve karar teorisi bağlamında irrasyonalite, insan zihninin bilişsel önyargılara (cognitive biases) ve sezgisel kestirmelere (heuristics) olan doğal eğilimini açıklar. Daniel Kahneman ve Amos Tversky'nin çifte süreç teorilerine (dual-process theory) göre, irrasyonel çıktılar genellikle hızlı, otomatik ve duygusal temelli Sezgi 1 sisteminin, yavaş, analitik ve mantıksal Sezgi 2 sistemini domine etmesiyle ortaya çıkar. Klinik düzlemde ise bu durum, bilişsel çarpıtmalar (cognitive distortions) ve gerçeği değerlendirme yetisinde kısmi bozulmalarla karakterize edilen düşünce kalıplarının temelini oluşturur.
Etimoloji
Latince 'in-' [olumsuzluk eki] + 'rationalis' [akılcı, mantıksal] kelimelerinden türetilmiştir; akıl yürütme kapasitesinden yoksun olma veya mantık ilkelerine aykırı hareket etme durumunu ifade eder.
Karıştırmayın
Non-rasyonalite (mantıksal akıl yürütmenin uygulanamadığı alanlar veya sezgisel tercihler) ile sıklıkla karıştırılır; irrasyonalite aktif olarak mantık ilkelerine ve kanıtlara direnen bir çelişki barındırır.
Keşfetmeye Devam Edin
Bilişsel Çarpıtma
Bilişsel Çarpıtma
Cognitive Distortion
Bireyin gerçekliği hatalı, abartılı veya irrasyonel biçimde algılamasına yol açan kusurlu düşünce kalıplarıdır.
İncele
Bilişsel Uyumsuzluk
Bilişsel Uyumsuzluk
Dissonance
Bir bireyin iki veya daha fazla çelişkili inanca, tutuma ya da değere aynı anda sahip olmasından kaynaklanan psikolojik rahatsızlık ve gerginlik durumu.
İncele