Öz-farkındalık Kuramı
Self-awareness Theory
Tanım
Bireyin dikkatini kendi üzerine odaklamasının bilişsel, duygusal ve davranışsal sonuçlarını inceleyen sosyal psikoloji kuramıdır.
Örnek Vaka / Uygulama
Topluluk önünde sunum yapan bir kişinin, salondaki aynada veya kamerada kendi görüntüsünü fark etmesiyle birlikte ani bir öz-bilinç yaşaması ve konuşma hızını, duruşunu toplumsal beklentilere göre hızla ayarlama çabasına girmesi.
Derin Analiz
Duval ve Wicklund tarafından geliştirilen bu kuram, bireyin dikkati dış dünyadan kendi benliğine yöneldiğinde, mevcut durumunu içsel veya toplumsal standartlarla kıyaslama eğilimine girdiğini öne sürer. Bu süreçte iki temel alt bileşen devreye girer: Subjektif (öznel) öz-farkındalık, bireyin kendisini doğrudan algı ve eylemin öznesi olarak deneyimlemesiyle sınırlıyken; objektif öz-farkındalık, benliğin bir nesne gibi ele alınarak dışsal normlar, ideal benlik veya başkalarının tutumlarıyla kıyaslanmasını tetikler. Bu kıyaslama genellikle mevcut durum ile standartlar arasındaki tutarsızlıkları görünür kılarak ya davranışsal bir düzeltme çabasına ya da bu uyumsuzluktan kaçınma motivasyonuna yol açar.
Etimoloji
İngilizce 'self' (kendi, öz) ve 'awareness' (farkındalık, bilinçlilik) kelimelerinin birleşiminden oluşan terim; kökensel olarak Eski İngilizce 'silfa' ve 'gewær' (dikkatli, uyanık) sözcüklerine dayanır.
Karıştırmayın
Öz-bilinç (self-consciousness) kavramıyla sıklıkla karıştırılır; öz-bilinç daha çok kronik bir utangaçlık veya aşırı tetikte olma halini ifade ederken, öz-farkındalık kuramı durumsal dikkatin odaklanması ve standart kıyaslaması mekanizmalarına odaklanır.
Keşfetmeye Devam Edin
Nesnel Öz-farkındalık
Nesnel Öz-farkındalık
Objective Self-awareness
Bireyin kendi dikkatini içsel bir odakla dışsal ve toplumsal bir nesne gibi üzerine çevirerek inanç, tutum ve davranışlarını ideal benlik standartlarına göre değerlendirdiği yansıtıcı bilişsel durum.
İncele