Özsel Nitelik
Essential Property
Tanım
Bir nesnenin, fikrin veya varlığın doğası ya da varoluşu için zorunlu ve vazgeçilmez olan karakteristik özellik.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik psikolojide bir bozukluğun tanılanmasında, DSM-5 kriterleri içindeki 'olmazsa olmaz' (pathognomonik) semptomlar o sendromun özsel niteliğini oluşturur; eşlik eden hafif düzeydeki uyku bozuklukları ise aksidental (ikincil/tesadüfi) nitelikler olarak sınıflandırılır.
Derin Analiz
Felsefi kökenleri Aristoteles'in töz (ousia) teorisine kadar uzanan özsel nitelik kavramı; bilişsel bilimlerde ve kavramsal kategorizasyonda, zihnin kategorik sınırları nasıl çizdiğini inceleyen kritik bir parametredir. Bir varlığın 'ne' olduğunu belirleyen temel bileşenleri, o varlık olmadan ortadan kalkacak nitelikleri ifade eder. Örneğin, bir matrisin kare olması onun determinant hesaplanabilirliği için özsel bir niteliktir; fakat matrisin elemanlarının yazı tipi veya rengi tesadüfi (aksidental) bir özelliktir. Bilişsel psikolojide insan zihninin kategorizasyon süreçleri, nesnelerin yüzeysel özelliklerinden ziyade bu özsel nitelikleri soyutlama eğilimi üzerine kuruludur.
Etimoloji
Latince 'essentia' (varlık, öz, Latince 'esse' [olmak] fiilinden türetilmiştir) + Latince 'proprietas' (mahsus özellik, aidiyet).
Karıştırmayın
Aksidental özellik (Accidental property) ile karıştırılır; aksidental özellik varlığın varoluşunu değiştirmeden eklenebilen veya çıkarılabilen ikincil niteliktir.