Planı Sürdürme Yanlılığı
Plan-continuation Bias
Tanım
Bireylerin, değişen koşullar nedeniyle artık geçerliliğini yitirmiş veya tehlikeli hale gelmiş orijinal bir eylem planında ısrar etme eğilimi.
Örnek Vaka / Uygulama
Yoğun kar fırtınası nedeniyle varış havalimanının kapalı olduğunu bildiren kule uyarılarına rağmen, kaptan pilotun 'zaten az yolumuz kaldı' diyerek inişte ısrar etmesi ve uçuş güvenliğini tehlikeye atması planı sürdürme yanlılığının klasik bir örneğidir.
Derin Analiz
Bilişsel psikoloji ve insan faktörleri (human factors) literatüründe incelenen planı sürdürme yanlılığı, özellikle yüksek riskli karar alma süreçlerinde, durumsal farkındalığın (situational awareness) kaybolmasıyla tetiklenir. Aktivitenin son aşamalarına yaklaşırken bu eğilim üstel olarak artar; çünkü zihinsel olarak hedefe ulaşma arzusu, harcanan batık maliyetler (sunk cost fallacy) ve sosyal baskılar, yeni ve güvenli bir alternatif rotaya geçişin getirdiği bilişsel yükten daha baskın hale gelir. Nörobiyolojik düzeyde, prefrontal korteksin esnek karar alma mekanizmalarının yoğun stres altında baskılanması ve beyindeki ödül-maliyet dengesinin bozulması bu ısrarı pekiştirir.
Etimoloji
Karıştırmayın
Batık maliyet yanılgısı (sunk cost fallacy) ile sıklıkla karıştırılır; batık maliyet geçmişte harcanan kaynakların geri alınamayacak olmasına odaklanırken, planı sürdürme yanlılığı geleceğe yönelik eylem planının değişen çevresel koşullara rağmen körü körüne uygulanmaya devam edilmesini ifade eder.
Keşfetmeye Devam Edin
Durumsal Farkındalık
Durumsal Farkındalık
Situation Awareness
Bireyin anlık çevresindeki unsurları algılaması, bunların anlamını kavraması ve gelecekteki durumlarını öngörebilmesi yetisidir.
İncele
Bilişsel Yük
Bilişsel Yük
Cognitive Load
Belirli bir görevin yerine getirilmesi sırasında çalışma belleğinin maruz kaldığı zihinsel kaynak talebinin göreceli miktarı.
İncele