Pozitivite Etkisi
Positivity Effect
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
70 yaşındaki bir katılımcıya laboratuvar ortamında hem neşeli yüz ifadeleri (gülücükler) hem de üzgün veya korkmuş yüz ifadelerinden oluşan bir görsel set gösterilir. Göz izleme (eye-tracking) verileri incelendiğinde, genç yetişkinlerin tehdit unsuru barındıran negatif yüzlere daha uzun süre odaklandığı görülürken, 70 yaşındaki katılımcının bakışlarını hızla negatif yüzlerden uzaklaştırıp pozitif yüzlerde odaklı tuttuğu ve hatırlama testinde de pozitif yüzleri tutarlı bir şekilde daha yüksek oranda rapor ettiği gözlemlenir.
Derin Analiz
Bilişsel yaşlanma ve duygusal regülasyon literatüründe merkezi bir konuma sahip olan pozitivite etkisi, Sosyoemotional Seçicilik Teorisi (Socioemotional Selectivity Theory) ile doğrudan ilişkilidir. Laura L. Carstensen tarafından 1990'larda öne sürülen bu kurama göre, kalan yaşam süresi algısı kısaldıkça bireylerin motivasyonel hedefleri de dönüşür. Bilgi toplama hedeflerinden ziyade duygusal anlam arayışı ve iyi oluşu sürdürme hedefleri öncelik kazanır. Nörobiyolojik düzeyde, bu durum prefrontal korteksin amigdala üzerindeki regülatif kontrolünün yaşlılıkta duygusal dengeyi (emotion regulation) optimize edecek şekilde evrilmesiyle açıklanır. Yaşlı bireyler, bilişsel kaynaklarını olumsuz uyaranlardan kaçınmak ve olumlu uyaranları pekiştirmek için bilinçli veya otomatik olarak yönlendirirler; bu da negatif materyallere kıyasla pozitif materyallerin daha yüksek oranda hatırlanmasıyla sonuçlanır.
Etimoloji
Karıştırmayın
Negatiflik yanlılığı (negativity bias) ile sıklıkla karıştırılır; ancak negatiflik yanlılığı genel insan popülasyonunda olumsuz uyarıcılara olumlulardan daha fazla ağırlık verme eğilimini ifade ederken, pozitivite etkisi yaşlılıkla birlikte bu dengenin olumlu yöne doğru kaymasını (bilişsel bir telafi mekanizması olarak) tanımlar.
Keşfetmeye Devam Edin
Bilişsel Yaşlanma
Bilişsel Yaşlanma
Cognitive Aging
Yaşam boyu devam eden süreçte dikkat, bellek ve karar verme gibi bilişsel yetilerde ortaya çıkan yaşa bağlı değişimlerdir.
İncele