Saf Kişilik Kuramları
Naive Personality Theories
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Yeni tanıştığı bir iş arkadaşının dışadurumlu ve enerjik olduğunu gözlemleyen bir yöneticinin, bu kişinin aynı zamanda yüksek liderlik vasıflarına ve analitik becerilere sahip olduğunu hiçbir kanıtı olmadan varsayması.
Derin Analiz
Bilişsel psikoloji ve sosyal biliş çerçevesinde, saf kişilik kuramları (aynı zamanda örtük kişilik kuramları olarak da bilinir), bireylerin sosyal dünyayı anlamlandırmak ve karmaşık uyarıcı akışını basitleştirmek için kullandıkları zihinsel kestirmeleri (heuristics) ifade eder. Bu kuramlar genellikle 'halo etkisi' gibi bilişsel önyargılarla doğrudan ilişkilidir; örneğin, sıcakkanlı bir kişinin aynı zamanda dürüst ve zeki olduğuna dair varsayımlarda bulunulmasını tetikler. Fritz Heider'ın atıf teorisi ve açılım çalışmalarının temelini oluşturur. Bilinçli bir akademik formülasyondan ziyade, kültürel normlar, yaşam deneyimleri ve sosyal gözlemler yoluyla otomatize edilmiş bilişsel şemalar şeklinde işlev görür.
Etimoloji
Fransızca 'naïf' [doğal, saf, işlenmemiş] (Latince 'nativus' [doğuşsal, doğal] sözcüğünden) + Latince 'personalitas' [kişilik] + Yunanca 'theōria' [gözlem, inceleme, tasavvur].
Karıştırmayın
Bilimsel kişilik kuramları (Allport veya Cattell gibi teorisyenlerin ampirik temelli sistemleri) ile karıştırılır; aralarındaki temel fark, saf kuramların ampirik kanıttan yoksun, sezgisel ve tümevarımsal olmayan önyargılara dayanmasıdır.