Şematik Temsil
Schematic Representation
Tanım
Bireylerin, nesnelerin, olayların veya süreçlerin birbirleriyle olan gerçek veya potansiyel etkileşimleri bağlamında betimlenmesi ve zihinsel olarak modellenmesidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir klinik psikoloğun, sosyal kaygı bozukluğu tanısı alan bir danışanın otobüsteki insanlarla olan etkileşimini ele alırken, danışanın kafasındaki 'Herkes benim hatalarımı izliyor ve beni yargılıyor' şematik temsilini somutlaştırıp test etmesi.
Derin Analiz
Bilişsel bilimler ve zihin felsefesinde şematik temsil, karmaşık dış dünya uyarıcılarının zihinsel mimaride basitleştirilerek yapılandırılmasını ifade eder. Birey, çevresel verileri ham haliyle işlemek yerine onları önceden var olan bilişsel şemalar ve beklentiler ağına oturtarak kodlar. Bu süreç, bellek yükünü azaltırken bilgi işlemleme hızını maksimize eder. Ancak aynı zamanda bilişsel önyargılara, kategorizasyon hatalarına ve algısal filtrelemeye zemin hazırlar. Klinik psikolojide, özellikle bilişsel terapi modellerinde, hastanın kendini ve dış dünyayı algılayış biçimindeki maladaptif şematik temsiller, psikopatolojinin sürdürülmesinde merkezi bir rol oynamaktadır.
Etimoloji
Yunanca 'skhēma' [biçim, şekil, taslak] sözcüğünden türetilen 'schema' ile Latince 'repraesentatio' [yeniden sunma, betimleme] kelimelerinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Zihinsel imgelem (mental imagery) kavramı ile sıklıkla karıştırılır; ancak imgelem duyusal bir yeniden deneyimlemeyi içerirken, şematik temsil yapısal ve işlevsel ilişkilerin soyut modellemesidir.
Keşfetmeye Devam Edin
Bilişsel Şema
Bilişsel Şema
Cognitive Schema
Bireyin dünyayı, kendini ve diğerlerini anlamlandırmasını, kategorize etmesini ve yeni bilgileri filtrelemesini sağlayan, geçmiş deneyimlerle şekillenmiş soyut bilgi yapıları ve zihinsel kalıplardır.
İncele
Bilişsel Çarpıtma
Bilişsel Çarpıtma
Cognitive Distortion
Bireyin gerçekliği hatalı, abartılı veya irrasyonel biçimde algılamasına yol açan kusurlu düşünce kalıplarıdır.
İncele