İmgelem
İmagery
Tanım
Karşılık gelen fiziksel uyarıcıların yokluğunda, nesnelerin, duyumların, duyguların ve olayların zihinde çok modlu olarak yeniden deneyimlenmesi veya temsil edilmesi süreci.
Örnek Vaka / Uygulama
Yüksek düzey kaygı bozukluğu (sosyal fobi) yaşayan bir danışana, klinik ortamda güvenli bir gevşeme halindeyken, korkulan sosyal durumu en ince detaylarına kadar (sesler, kokular, bedensel tepkiler dahil) zihninde canlı bir şekilde canlandırması (imgelem provokasyonu) söylenir. Danışan bu simülasyonu güvenli bağlamda defalarca deneyimleyerek amigdaladaki korku tepkisini sönümlendirir.
Derin Analiz
İmgelem, bilişsel psikoloji ve nöropsikoloji bağlamında, dışsal duyusal girdiye ihtiyaç duymadan, algısal sistemlerin içsel olarak aktive edilmesidir. Yalnızca görsel (visual) değil; işitsel, dokunsal, koku alma, tat alma, kinestetik ve viseral duyumları da kapsayan multidisipliner bir zihinsel simülasyon mekanizmasıdır. Nörogörüntüleme çalışmaları, istemli imgelem üretiminde primer duyusal kortekslerin (örneğin görsel imgelemde V1 bölgesi), dışsal algıya benzer ancak daha zayıf sinirsel ağ aktivasyonları sergilediğini göstermiştir. Bu süreç; epizodik bellekten bilgi geri çağırma, gelecekteki olayları simüle etme (prospektif bellek), çalışma belleğinin manipülasyonu ve problem çözme becerilerinin temelini oluşturur. Klinik pratikte ise bilişsel davranışçı terapilerde (BDT) maruz bırakma teknikleri, sistemli duyarsızlaştırma ve performans artırma antrenmanları (imagery training) için vazgeçilmez bir müdahale aracıdır.
Etimoloji
Karıştırmayın
Algı (perception) ile karıştırılır; algı dışsal bir uyarıcının varlığını gerektirirken, imgelem uyarıcının fiziksel yokluğunda içsel olarak üretilir. Hayal kurma (daydreaming) kavramından ise daha yapılandırılmış, amaca yönelik ve bilişsel kontrol altında bir süreç olmasıyla ayrılır.