Serbest Çeşitlenme
Free Variation
Tanım
Aynı dilbilimsel birimin farklı biçimlerinin, fonetik veya morfolojik bir bağlam kısıtı olmaksızın rastgele ve rastlantısal olarak birbirinin yerine kullanılabilmesi durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
Günlük konuşma dilinde birçok bireyin 'walked' veya 'stalked' kelimelerindeki son '-ed' ekini bazen çok belirgin bir şekilde telaffuz etmesi, bazen de tamamen yutarak /t/ veya /d/ sesini düşürmesi; bu durumun kelimenin anlamını değiştirmemesi ve herhangi bir gramatik kurala bağlı olmaksızın rastlantısal sergilenmesi serbest çeşitlenmeye klasik bir örnektir.
Derin Analiz
Dilbilim ve fonolojide serbest çeşitlenme, konuşucunun fonemleri veya morfemleri değiştirirken kelimenin anlamını hiçbir şekilde değiştirmediği durumları inceler. Tamamlayıcı dağılımın (complementary distribution) aksine, bu varyantlar birbirlerinin çevresel koşullarına bağımlı değildir. Örneğin, kelime sonundaki patlamalı ünsüzlerin düşürülmesi veya korunması, tamamen konuşucunun anlık edimsel tercihine veya sosyolinguistik faktörlere bağlı olarak serbestçe gerçekleşebilir. Bilişsel ve psikolinguistik açıdan, bu durum beynin konuşma üretimi sırasında motor planlama esnekliğini ve fonolojik temsillerin tolerans eşiklerini yansıtır.
Etimoloji
İngilizce 'free' (serbest, kısıtlanmamış) ve Latince 'variatio' (değişme, çeşitlenme) kelimelerinin birleşiminden oluşan terim, dilbilimde biçimlerin bağlamsal zorunluluk olmaksızın rastlantısal olarak değişebilmesini ifade eder.
Karıştırmayın
Tamamlayıcı dağılım (complementary distribution); tamamlayıcı dağılımda seslerin kullanımı kesin çevresel kurallara ve bağlama bağlıyken, serbest çeşitlenmede tamamen rastlantısal ve bağlamdan bağımsız bir alternatiflilik söz konusudur.
Keşfetmeye Devam Edin
Allofon
Allophone
Bir fonemin, bulunduğu bağlama ve fonetik çevreye bağlı olarak değişen ancak anlam ayırt edici özelliği bulunmayan akustik varyantları.
İncele
Tamamlayıcı Dağılım
Complementary Distribution
İki veya daha fazla ses biriminin (allofonun) birbirinin bulunduğu fonetik ortamlarda asla yer almayıp, tamamen dışlayıcı ve birbirini tamamlayan farklı çevrelerde ortaya çıkması durumu.
İncele