Sonlu Durum Dilbilgisi
Finite-state Grammar
Tanım
Cümleleri soldan sağa doğru katı ve doğrusal bir sırayla, bir seferde tek bir birim üreten basit bir üretken dilbilgisi modelidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir yapay zeka laboratuvarında insan dilini modelleyen bir araştırmacı, sadece hemen bir önceki kelimenin olasılığına bakarak sonraki kelimeyi tahmin eden basit bir Markov zinciri algoritması kurar. Bu algoritma 'Kedi minderin üzerine...' cümlesini tamamlarken sadece yerel bağlama odaklanır; ancak cümlenin öznesi ile yüklemi arasındaki uzak mesafeli dilbilgisel uyumu (örneğin çoğul öznede yüklemin de çoğul olması) hesaba katamaz ve sonlu durum modelinin sınırlarına takılır.
Derin Analiz
Noam Chomsky tarafından 1957 tarihli 'Syntactic Structures' adlı eserinde ele alınan sonlu durum dilbilgisi, dil üretiminin karmaşık yapısını açıklamak için yetersizliğini kanıtlamak amacıyla bir başlangıç modeli olarak sunulmuştur. Bu modelde, bir cümlenin ilk birimi seçildikten sonra, sonraki her birimin seçimi kendinden önceki seçimlerin kümülatif etkisiyle sınırlandırılır. Davranışçı psikoloji ve operasyonalizm ilkeleriyle gösterdiği yapısal benzerlik, bilişsel bilimler ve psikolinguistik tarihindeki yerini belirler; zira insan beyninin sınırsız sayıda özgün cümleyi işleme kapasitesini bu kadar katı ve lineer bir mekanizmayla açıklamak imkansızdır, bu da daha üst düzey öbek yapısı ve dönüşümlü üretken dilbilgisi modellerine duyulan ihtiyacı doğurmuştur.
Etimoloji
Latince 'finitus' [sınırlı, sonlandırılmış] + 'status' [durum, konum] ve Yunanca 'grammatike' [harf/yazı sanatı] kelimelerinin bileşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Öbek yapısı dilbilgisi (Phrase-structure grammar) ve dönüşümlü üretken dilbilgisi (Transformational generative grammar); sonlu durum dilbilgisinin aksine hiyerarşik yapıları ve uzak mesafeli sentaktik ilişkileri hesaba katar.