Öbek Yapısı Dilbilgisi
Phrase-structure Grammar (PSG)
Tanım
Cümleleri gramatik biçimlerini oluşturan ve geçerli kılan hiyerarşik öbek kuralları (yeniden yazma kuralları) aracılığıyla betimleyen bir üretken dilbilgisi türüdür.
Örnek Vaka / Uygulama
'Köpekler kedileri kovalar' cümlesini ele alalım. Bu sistemde cümle (S) önce Ad Öbeği (NP) ve Eylem Öbeği (VP) olarak ikiye bölünür. Ad Öbeği belirleyici (the) ve addan (dogs) oluşurken, Eylem Öbeği bir fiil (chase) ve nesne konumundaki ikinci bir Ad Öbeğinden meydana gelir. Bu kurallar bütünü, cümlenin yüzeysel yapısının altındaki derin zihinsel gramer ağını ve bileşen analizini (constituent analysis) görünür kılar.
Derin Analiz
Öbek Yapısı Dilbilgisi, Noam Chomsky'nin erken dönem üretken-dönüşümsel dilbilgisi kuramının temel taşıdır. Bu sistem, bir cümlenin doğrusal diziliminin çok ötesinde, zihinsel bir hiyerarşiye sahip olduğunu savunur. Temel mekanizma, türetme kuralları (rewrite rules) üzerine kuruludur ve 'X → Y + Z' biçiminde formüle edilir. Burada ok işareti, X ögesinin doğrudan bileşenleri olan Y ve Z ögelerine dönüştürülmesi talimatını verir. Örneğin, bir cümle (S) sırasıyla bir ad öbeği (NP) ve bir eylem öbeğine (VP) ayrıştırılır. Bu yaklaşım, insan zihninin dili işlerken soyut hiyerarşik kategorileri ve sözdizimsel ağları nasıl yapılandırdığını bilişsel bilim ve psikolinguistik düzlemde modellemek için analitik bir iskelet sunar.
Etimoloji
Karıştırmayın
Bağımlılık Dilbilgisi (Dependency Grammar). Ayırt edici fark: Öbek yapısı dilbilgisi cümleleri hiyerarşik gruplara (öbeklere) ayırırken, bağımlılık dilbilgisi kelimeler arasındaki ikili doğrudan ilişkilere ve niteleme bağlarına odaklanır.
Keşfetmeye Devam Edin
Gecikme Etkisi
Gecikme Etkisi
Lag Effect
Öğrenilecek bilgilerin tekrarlanan sunumları arasındaki zaman aralığı (gecikme) arttıkça, uzun süreli bellekte kalıcılığın ve hatırlama performansının artmasını ifade eden bilişsel olgu.
İncele
Kroma-parlaklık Katsayısı
Kroma-parlaklık Katsayısı
Chroma–brightness Coefficient
Munsell renk sisteminde, rengin doygunluğu (kroma) ile ışık yoğunluğu (parlaklık) arasındaki matematiksel ve algısal ilişkiyi tanımlayan katsayı.
İncele
Dvorak Klavye Düzeni
Dvorak Klavye Düzeni
Dvorak Keyboard
İngiliz alfabesindeki harflerin kullanım sıklığı baz alınarak, en çok kullanılan harflerin parmakların dinlenme (orta) sırasında yer aldığı ergonomik tuş dizilimi.
İncele
Tepki Çatışması
Tepki Çatışması
Response Conflict
Seçmeli reaksiyon görevlerinde, iradesel yanıt süresini yavaşlatan ve uygun olmayan bir uyarıcı özelliğinin yarattığı bilişsel müdahale durumu.
İncele