Sosyal Penetrasyon Teorisi
Social Penetration Theory
Tanım
İlişkilerin, yüzeysel etkileşimlerden derin ve mahrem paylaşımlara doğru aşamalı bir biçimde evrildiğini savunan kişilerarası iletişim modeli.
Örnek Vaka / Uygulama
Yeni işe başlayan iki meslektaşın ilk günlerde sadece hava durumu veya ofis prosedürleri hakkında konuşması (yüzeysel katman) oryantasyon evresidir. Aylar geçtikçe öğle yemeklerinde geçmişteki hayal kırıklıklarını, ailevi meseleleri ve kişisel zaafları paylaşmaya başlamaları (derin katman) teorinin sosyal penetrasyon sürecini somutlaştırır.
Derin Analiz
1973 yılında Irwin Altman ve Dalmas A. Taylor tarafından geliştirilen bu model, ilişkilerin gelişimini bir soğanın katmanlarına benzetir. 'Soğan metaforu', bireylerin dışsal ve yüzeysel özelliklerinden (isim, meslek, yaş) içsel ve çekirdek katmanlarına (en derin korkular, değerler, travmalar) doğru ilerlediğini ifade eder. Süreç iki temeldin üzerinde yükselir: Karşılıklılık (reciprocity) ilkesi ve maliyet-ödül dengesi. Bireyler kendilerini açtıkça karşı taraftan da benzer düzeyde bir mahremiyet beklerler. Sosyal değişim kuramı ile uyumlu olarak, ilişkideki sürdürülebilirlik algılanan ödüllerin maliyetleri aşmasına bağlıdır. Oryantasyon, keşifsel duygusal, duygusal ve istikrarlı yönelim olmak üzere dört evreden oluşur.
Etimoloji
Latince 'socius' (arkadaş, yoldaş) ve 'penetrare' (içine girmek, nüfuz etmek) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Sosyal Değişim Teorisi (Social Exchange Theory) ile sıkça karıştırılır; değişim teorisi genel maliyet-ödül dengesini incelerken, sosyal penetrasyon teorisi özellikle mahrem self-disclosure (kendini açma) süreçlerine ve bu süreçlerin ilişkisel derinliğe etkisine odaklanır.
Keşfetmeye Devam Edin
Kopma Teorisi
Kopma Teorisi
Disengagement Theory
Yaşlılık sürecinde bireyin toplumdan, toplumun da bireyden karşılıklı ve kaçınılmaz bir şekilde uzaklaşmasını savunan gerontolojik teori.
İncele
Tecrit Çalışması
Tecrit Çalışması
Confinement Study
Bireylerin yapay ve kısıtlı alanlarda uzun süre tutulmasının fizyolojik ve psikolojik işlevsellik üzerindeki etkilerini inceleyen kontrollü çevre araştırması.
İncele
Kalınyargı Tehdidi
Kalınyargı Tehdidi
Stereotype Threat
Bireyin, üyesi olduğu gruba yönelik olumsuz kalıpyargıları doğrulayacağı veya bu yargılar temelinde değerlendirileceği endişesini yaşayarak performansının, bilişsel kapasitesinin ve işlevselliğinin olumsuz etkilenmesi durumu.
İncele
Birincil Grup
Birincil Grup
Primary Group
Yüz yüze etkileşim, yüksek düzeyde grup uyumu, dayanışma ve güçlü kimliklenmeyle karakterize edilen küçük, uzun süreli sosyal gruplar.
İncele