Sürüklenme Hipotezi
Drift Hypothesis
Tanım
Kentsel yoksulluk bölgelerinde şizofreni gibi ciddi ruhsal bozuklukların neden daha yüksek oranlarda görüldüğünü açıklayan; bireylerin hastalık öncesi prodromal dönemde işlevsellik kaybı yaşayarak alt sosyoekonomik katmanlara ve sosyal izolasyona doğru 'sürüklendiğini' öne süren model.
Örnek Vaka / Uygulama
Yirmi yaşlarının başında bilişsel süreçlerinde yavaşlama ve hafif hezeyanlar geliştirmeye başlayan üniversite öğrencisi bir genç, hastalığın erken aşamasındaki işlevsellik kaybı nedeniyle akademik hayatına devam edemez, ardından işini kaybeder ve ailesinden koparak büyük şehrin ekonomik açıdan en zayıf semtindeki ucuz bir pansiyona yerleşmek zorunda kalır. Yapılan epidemiyolojik taramalarda bu bireyin bulunduğu bölgedeki yüksek şizofreni oranına istatistiksel katkı sağlaması, yoksulluğun hastalığa neden olduğunu değil, hastalığın bireyi yoksulluğa sürüklediğini gösteren tipik bir sürüklenme hipotezi örneğidir.
Derin Analiz
Sürüklenme hipotezi (aynı zamanda aşağı yönlü sürüklenme hipotezi olarak da bilinir), epidemiyoloji ve sosyolojik psikiyatri bağlamında akıl sağlığı ile sosyoekonomik statü (SES) arasındaki nedensellik yönünü tartışır. Modelin temel argümanı, yoksulluğun tek başına şizofreni üretmediği; aksine, henüz klinik olarak teşhis edilmemiş ancak bilişsel ve işlevsel bozulmaları başlamış olan bireylerin, iş ve barınma istikrarını koruyamayarak zamanla ekonomik olarak dezavantajlı kentsel merkezlere göç etmek zorunda kaldığıdır. Nörobiyolojik olarak, hastalığın erken evrelerindeki prodromal belirtiler (örneğin yürütücü işlevlerde düşüş, motivasyon kaybı ve kişilerarası ilişkilerde bozulma) kişinin üretkenliğini doğrudan kısıtlar. Bu durum, bireyin toplumsal hiyerarşide aşağı doğru hareket etmesine neden olur.
Etimoloji
İngilizce 'drift' (akıntıya kapılma, başıboş sürüklenme) ve Yunanca 'hypothesis' (altına koymak, varsayım) kelimelerinin birleşiminden oluşan sosyolojik ve psikiyatrik bir terminolojidir.
Karıştırmayın
Sosyo-genik hipotez (sosyogenic hypothesis) ile karıştırılır. Sosyo-genik hipotez, yoksulluğun ve yoksunluğun bizzat kendisinin stresörler yaratarak şizofreniyi tetiklediğini savunurken; sürüklenme hipotezi, halihazırda var olan patolojinin kişiyi yoksulluğa sürüklediğini savunur.