Tabanka
Tabanka (tabanca)
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Trinidad'da yaşayan 42 yaşında bir erkek, eşinin evi ve çocukları alarak kendisini terk etmesinin ardından işe gitmeyi bırakmış, günlerce odasından çıkmamış, yoğun bir değersizlik hissi ve derin bir keder yaşamaya başlamıştır. Yerel halk tarafından 'tabanka' geçirdiği söylenen bu bireyin sergilediği klinik tabloda, intihar düşüncelerinin de eşlik ettiği akut depresif kriz gözlenmiştir.
Derin Analiz
Trinidad ve Tobago başta olmak üzere Karayip havzasında gözlenen tabanka, DSM-5 ve ICD-10 sınıflandırmalarında 'Kültüre Özgü Bozukluklar' (Culture-Bound Syndromes) kategorisinde değerlendirilen psikopatolojik bir durumdur. Genellikle erkeklerin eşleri veya uzun süreli cinsel partnerleri tarafından terk edilmesiyle tetiklenir. Nörobiyolojik ve psikososyal düzlemde, kayıp ve sosyal dışlanma algısının amigdala ve hipokampal devreler üzerindeki kronik baskısı sonucunda gelişen yoğun bir anhedoni, öz-değer kaybı, derin üzüntü ve intihar riskini barındıran klinik bir tablodur. Batı kökenli majör depresif bozukluk tanı kriterleriyle büyük oranda örtüşse de, etiyolojisinin tamamen belirli bir kültürel bağlama ve terk edilme travmasına endeksli olması onu özgün kılmaktadır.
Etimoloji
Karayip İngölesi ve yerel Trinidad dillerinden türemiş olup, kökeni muhtemelen İspanyolca 'tabanco' (meyhane/küçük dükkan) veya yerel Karayip adası diyalektlerindeki terk edilmişlik hissini tanımlayan kültürel bir nitelemeye dayanmaktadır.
Karıştırmayın
Majör Depresif Bozukluk (evrensel bir tanı kategorisiyken, tabanka belirli bir coğrafi ve kültürel bağlama özgü tetikleyicileri barındırır); Karmaşık Yas Reaksiyonu (genellikle ölümle gelen kayıplarda görülürken, tabanka canlı bir partner tarafından terk edilmeyle tetiklenir).
Keşfetmeye Devam Edin
Anhedoni
Anhedoni
Anhedonia
Normal koşullarda bireye zevk vermesi beklenen deneyimlerden ve etkinliklerden keyif alamama, haz duyma kapasitesinin yitimi.
İncele