Tanısal Gölgeleme
Diagnostic Overshadowing
Tanım
Çoklu engelliliğe veya bilinen birincil bir tanıya sahip bireylerde, ortaya çıkan yeni semptomların mevcut birincil duruma yorulması nedeniyle eşlik eden ek bir bozukluğun gözden kaçırılması.
Örnek Vaka / Uygulama
Hafif düzeyde zihinsel yetersizliği olan bir bireyin, son haftalarda aşırı içe kapanma, uyku bozukluğu ve iştahsızlık yaşamaya başlaması üzerine klinisyenin bu durumu 'zaten engelliliğinin doğal bir sonucu' olarak değerlendirip klinikteki majör depresif epizodu atlaması.
Derin Analiz
Tanısal gölgeleme, klinisyenlerin ve sağlık profesyonellerinin bilişsel kestirme yollara (heuristics) ve önyargılara başvurmasından kaynaklanan sistematik bir klinik hata türüdür. Özellikle zihinsel gelişim bozukluğu veya otizm spektrum bozukluğu gibi etiketlere sahip bireylerde; depresyon, anksiyete veya organik kökenli tıbbi rahatsızlıkların belirtileri 'zaten mevcut olan durumun' bir parçası olarak kabullenilir. Bu durum, tümevarımsal bir önyargı yaratarak yeni patolojilerin araştırılmasını engeller ve yetersiz müdahalelere yol açar. Psikometrik ve klinik değerlendirmelerde bütüncül yaklaşımın ihlal edildiği kritik bir kör noktadır.
Etimoloji
İngilizce 'diagnostic' (Yunanca 'diagnōstikos' [ayırt etme, tanıma bilimi]) ve 'overshadowing' (Cermen kökenli 'over-' [üstün, aşırı] + 'shadow' [gölgelemek, örtmek] kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir).
Karıştırmayın
Komorbidite (eş tanı) ile karıştırılır; komorbidite birden fazla bozukluğun aynı anda var olmasını ifade ederken, tanısal gölgeleme bu var olan ek bozukluğun klinisyen tarafından fark edilememesi veya yanlış etiketlenmesidir.