Tat Uyaranı
Gustatory Stimulus
Tanım
Tat reseptör hücrelerini aktive etme kapasitesine sahip kimyasal maddelerin bütünü.
Örnek Vaka / Uygulama
Laboratuvar ortamında insan deneklere sunulan saf sodyum klorür solüsyonu, dil üzerindeki iyon kanallarını aktive ederek tuzlu tat duyusunu tetikleyen klasik bir gustatuar stimulandır.
Derin Analiz
Tat uyaranları, duyusal sistemin kimyasal reseptörlerle etkileşime giren moleküler bileşenleridir. Dilin papillalarında bulunan tat tomurcuklarındaki (gemma gustatoria) reseptör hücrelerin membran potansiyelini değiştirerek sinirsel bir sinyal tetiklerler. Bu uyaranlar temel olarak beş ana modaliteye ayrılır: şekerler ve bazı alkoller (tatlı), sodyum tuzları (tuzlu), hidrojen iyonları (ekşi), alkaloidler ve toksik bileşikler (acı) ile glutamat gibi amino asitler (umami). Transdüksiyon mekanizması, iyon kanallarının doğrudan açılması (tuzlu ve ekşi için) veya G-protein kenetli reseptörlerin (GPCR) uyarılması (tatlı, acı ve umami için) yoluyla gerçekleşir. Oluşan aksiyon potansiyelleri fasiyal (VII), glossofaringeal (IX) ve vagus (X) sinirleri aracılığıyla medulla oblongata'daki soliter traktus çekirdeğine iletilir ve nihayetinde primer gustatuar kortekse ulaşır.
Etimoloji
Latince 'gustare' (tatmak, tat almak) fiilinden türetilen 'gustatorius' sıfatı ile İngilizce 'stimulus' (uyaran, dürtü) kelimesinin birleşiminden meydana gelmiştir.
Karıştırmayın
Koku uyaranı (olfactory stimulus) ile sıklıkla karıştırılır; tat uyaranı yalnızca suda çözünen kimyasalların dildeki reseptörlerle doğrudan temasını gerektirirken, koku uyaranları uçucu moleküllerin nazal pasajdaki epitel dokuya ulaşmasıyla işlenir ve bu iki modalite beyinde birleşerek lezzeti (flavor) oluşturur.