Telafi Edici Göz Hareketleri
Compensatory Eye Movements
Tanım
Başın hareketlerini dengeleyerek retinada istikrarlı bir görsel görüntü oluşturmayı sağlayan istemsiz göz hareketleridir.
Örnek Vaka / Uygulama
Hareket halindeki bir trenden dışarıyı izlerken, başınızın her sarsıntısında okuduğunuz yazının veya baktığınız ağacın net kalması, telafi edici göz hareketlerinin saniyede yüzlerce kez yaptığı anlık zıt yönlü düzeltmeler sayesinde gerçekleşir.
Derin Analiz
Telafi edici göz hareketleri, vestibüler sistem ile oküler motor sistem arasındaki kusursuz nöral koordinasyonun bir ürünüdür. Baş sağa sola veya yukarı aşağı hareket ettiğinde, uzaydaki görsel dünyanın bulanıklaşmasını engellemek için gözler anında ve zıt yönde eşit hızda hareket eder. Bu mekanizmanın en klasik ve kusursuz örneği vestibülo-oküler refleks (VOR)'dir. İç kulaktaki yarım daire kanallarından gelen vestibular sinyaller, vestibülokoklear sinir (CN VIII) aracılığıyla beyin sapındaki vestibüler çekirdeklere ulaşır, buradan da okülomotor sinir çekirdeklerine (CN III, IV, VI) hızla iletilerek göz kaslarının (özellikle lateral ve medial rektus) senkronize biçimde zıt yönde kasılması sağlanır. Bu sayede baş hareketine rağmen foveal odak korunumlu kalır ve adaptif bir görme keskinliği elde edilir.
Etimoloji
Latince 'compensare' (dengelemek, karşılığını vermek) + İngilizce 'eye' (göz) ve 'movement' (hareket) kelimelerinin birleşiminden oluşan, duyusal-motor entegrasyonu tanımlayan bileşik bir fizyolojik terimdir.
Karıştırmayın
Sakkadik göz hareketleri (gözün bir hedeften diğerine sıçrayarak yer değiştirmesi) ve pürüzsüz takip hareketleri (smooth pursuit - hareket eden bir nesneyi bilinçli olarak takip etme) ile sıklıkla karıştırılır; oysa telafi edici hareketler görsel hedef takibinden ziyade tamamen başın hareketini nötralize etmeye odaklı istemsiz refleksif yanıtları kapsar.