Üstdil (Metalanguage) | Psikoloji Sözlüğüm

Tanım

Başka bir dili, dil sistemini veya semboller kümesini tanımlamak, analiz etmek veya açıklamak için kullanılan üst düzey dil veya semboller bütünü.

Örnek Vaka / Uygulama

İspanyolca öğrenirken öğretmenin 'İspanyolcada fiiller özneden önce gelebilir' cümlesini İngilizce kurması; İngilizce bu bağlamda bir üstdildir ve incelenen İspanyolca ise nesne dildir.

Derin Analiz

Bilişsel bilimler ve dilbilimde üstdil, zihnin kendi meta-bilişsel kapasitesinin bir yansımasıdır. Bireyin kendi dilsel çıktılarını gözlemlemesi, onlara mesafe koyması ve dili nesneleştirerek incelemesini sağlar. Nesne dil (object language) doğrudan dünya ile etkileşim kurarken veya bir olguyu betimlerken, üstdil o betimlemenin kurallarını, mantıksal tutarlılığını ve semantik sınırlarını sorgular. Formal mantıkta, matematiksel ispatlarda ve biçimsel dilbilgisinde teorik çelişkileri önlemenin temel mekanizmasıdır.

Etimoloji

Yunanca 'meta' [ötesinde, aşarak, üst düzeyde] + Latince 'lingua' [dil, lisan] sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir. Dilbilim ve mantık felsefesinde bir sistemin kendisini yine o sistemin araçlarıyla ele almasını ifade eder.

Karıştırmayın

Nesne dil (object language) ile sıklıkla karıştırılır; nesne dil doğrudan iletişim kurulan veya incelenen asıl dilken, üstdil o dili açıklamak için kullanılan meta-düzeydeki sistemdir.