Seçici Dinleme
Selective Listening
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Kalabalık ve gürültülü bir kafede oturan bir araştırmacının, etraftaki onlarca konuşmaya ve bardak seslerine rağmen, karşısında oturan meslektaşının fısıltıyla aktardığı veri analiz sonuçlarını kusursuz bir şekilde takip etmesi ve diğer tüm sesleri bilinç dışı bir filtreyle bastırması seçici dinlemenin net bir örneğidir.
Derin Analiz
Seçici dinleme, insan bilişsel sisteminin sınırlı bilgi işleme kapasitesiyle başa çıkabilmek için geliştirdiği temel bir dikkat mekanizmasıdır. Bilişsel psikolojide genellikle 'kokteyl parti etkisi' bağlamında incelenir. Duyusal bellek düzeyinde tüm işitsel girdiler kaydedilirken, dikkatin erken veya geç filtreleme evrelerinde (Broadbent'in Filtre Modeli veya Treisman'ın Zayıflatma Modeli gibi klasik teorilerle açıklanır) ilgili olmayan uyaranlar baskılanır. Nöral düzeyde, üstün temporal girus ve prefrontal korteks arasındaki top-down (yukarıdan aşağıya) kontrol mekanizmaları, hedef sesin frekans ve mekânsal özelliklerini önceliklendirerek arka plandaki gürültüyü nörolojik olarak zayıflatır.
Etimoloji
Latince 'selectus' (seçilmiş, özenle ayrılmış, 'seligere' fiilinden) ve Eski İngilizce 'hlystan' (kulak vermek, işitmek) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Seçici dikkat (selective attention) daha geniş bir üst kavramdır ve sadece işitsel değil görsel ve dokunsal modaliteleri de kapsar; seçici dinleme ise bu sürecin yalnızca işitsel (auditory) alandaki izdüşümüdür.
Keşfetmeye Devam Edin
Seçici Dikkat
Seçici Dikkat
Selective Attention
Çevredeki zengin ve rekabetçi uyarıcı dizgesi arasından hedefe yönelik olanların filtrelenerek öne çıkarılması, iradesiz veya çevresel uyarıcıların ise bastırılması yetisidir.
İncele