Uyarıcı Eşdeğerliği
Stimulus Equivalence
Tanım
Fiziksel olarak birbirinden farklı iki veya daha fazla uyarıcının, doğrudan eğitim verilmeksizin aynı işlevsel tepkiyi uyandırması ve matematiksel olarak yansıma, simetri ve geçişlilik koşullarını sağlaması durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir çocuğa elma resmi (A) gördüğünde 'elma' kelimesini söylemesi (B) öğretilir ve ardından 'elma' sesli uyarısı (B) duyulduğunda yazılı 'ELMA' kelimesini (C) seçmesi eşleştirilir. Çocuk hiçbir doğrudan eğitim almadan yazılı 'ELMA'yı (C) gördüğünde elma resmini (A) seçebiliyorsa, simetri ve geçişlilik ilkeleri devreye girmiş ve uyarıcı eşdeğerliği kurulmuş demektir.
Derin Analiz
Edimsel koşullama ve Davranış Analizi (Behavior Analysis) literatüründe, özellikle Sidman'ın çalışmalarıyla temellendirilen uyarıcı eşdeğerliği, sembolik davranışın ve dil ediniminin temelini oluşturur. Bireyin doğrudan öğretilmemiş ilişkileri türetebilmesi (örneğin A ile C arasında eğitim almamışken, A ve B ile B ve C ilişkilerinden yola çıkarak A-C bağlantısını kurabilmesi) bilişsel esnekliğin ve kavramsal öğrenmenin operasyonel tanımıdır. Matematiksel eşdeğerlik bağıntılarını (refleksiflik, simetri, geçişlilik) deneysel olarak karşılayan bu süreç, karmaşık insan bilişinin ve dilin doğasını açıklamada indirgemeci olmayan güçlü bir analitik çerçeve sunar.
Etimoloji
Latince 'stimulus' (dürzü, uyarıcı) ve 'aequivalens' (aequus [eşit] + valere [değerli olmak]) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Klasik uyarıcı genellemesi (stimulus generalization) ile sıkça karıştırılır. Genelleme, fiziksel olarak benzer uyarıcıların aynı tepkiyi tetiklemesine dayanırken; uyarıcı eşdeğerliği, fiziksel olarak tamamen farklı (arbitrary) uyarıcıların eğitsel veya yaşantısal bağlamda aynı işlevsel değere sahip olmasını ifade eder.
Keşfetmeye Devam Edin
Edimsel Koşullama
Edimsel Koşullama
Operant Conditioning
Bir davranışın ardından gelen sonuçların (ödül veya ceza), o davranışın ileride tekrarlanma olasılığını artırması veya azaltması sürecidir.
İncele
Geçişlilik
Geçişlilik
Transitivity
Elementler arasındaki bir ilişkinin, bir sonraki elemente aktarılabilmesi durumu.
İncele
Simetri
Simetri
Symmetry
Bir merkezin veya eksenin karşıt taraflarındaki unsurların ayna görüntüsü niteliğinde karşılıklı uyum ve denge sergilemesi.
İncele