Varlık Psikolojisi
Being Psychology
Tanım
Bireyleri kendi başlarına birer amaç olarak ele alan, her insanın kutsallığını, benzersizliğini ve kıyaslanamaz özünü merkeze alan hümanist psikoloji alt dalı.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik bir seans danışanın sadece semptomlarını azaltmakla kalmayıp, onun hayattaki benzersiz değerini, sanat veya yaratıcılık yoluyla kendini ifade etme biçimini ve içsel bütünlüğünü keşfetmesine rehberlik edilmesi.
Derin Analiz
Abraham Maslow tarafından geliştirilen varlık psikolojisi (B-psychology), klasik indirgemeci ve mekanistik psikoloji ekollerinden keskin bir biçimde ayrılır. Odak noktası, organizmanın eksikliklerini giderme çabası (deficiency motivation veya D-motivation) değil, var olmanın kendisini kutlama ve potansiyeli gerçekleştirme halidir (being motivation veya B-motivation). Bireyin içsel doğasının keşfi, dışsal ödül veya cezalardan bağımsız olarak anlam arayışı ve aşkın deneyimler bu yaklaşımın çekirdeğini oluşturur. Klinik pratikte patolojiyi onarmaktan ziyade, insan potansiyelinin üst sınırlarını ve özsel değerini anlamlandırmayı hedefler.
Etimoloji
İngilizce 'being' (varlık, oluş) kelimesi ile 'psychology' (ruh bilimi, Yunanca 'psyche' [ruh] + 'logia' [bilim]) terimlerinin birleşiminden türetilmiştir. Maslowyen literatürde eksiklik güdülenmesinden öte, varoluşun özüne odaklanan bir epistemolojik kökene sahiptir.
Karıştırmayın
Eksiklik Psikolojisi (Deficiency Psychology) ile karıştırılır; eksiklik psikolojisi hayatta kalma ve eksik gereksinimleri (güvenlik, aidiyet) tamamlama odaklıyken, varlık psikolojisi bu gereksinimler karşılandıktan sonra ortaya çıkan aşkın ve öz-gerçekleştirme odaklı gelişim sürecidir.