Vasiyet
Guardianship
Tanım
Mahkeme kararıyla, kendi bakımlarını üstlenemeyen veya hukuki ehliyeti bulunmayan bireylerin kişisel ve mal varlığına ilişkin kararları almak üzere yasal bir temsilcinin atandığı hukuki ve koruyucu düzenleme.
Örnek Vaka / Uygulama
İleri düzey Alzheimer tanısı konulan 78 yaşındaki bir hastanın, gayrimenkullerini imza yetkisini kaybetmesine rağmen üçüncü şahıslara devretmeye çalışması üzerine mahkeme tarafından kızı yasal vasi olarak atanmıştır.
Derin Analiz
Hukuki ve klinik psikolojinin kesişim kümesinde yer alan bu kavram, bireyin özerkliğinin kısıtlandığı ancak devlet eliyle koruma altına alındığı hassas bir süreci ifade eder. Klinik pratikte demans, ağır zihinsel yetersizlikler, psikotik bozuklukların ileri evreleri veya yaşlılığa bağlı kognitif yıkım yaşayan bireylerin rıza verme kapasitesinin (competency) kalmadığı durumlarda devreye girer. Yasal vasi, atandığı kişinin en üstün yararını (best interests standard) gözetmekle yükümlüdür. Nöropsikolojik değerlendirmeler ve adli psikiyatri raporları, mahkemenin bu kararı almasında birincil kanıt niteliği taşır; amaç, bireyin istismar edilmesini önlemek ve refahını güvence altına almaktır.
Etimoloji
Orta İngilizce 'gardin' (koruyucu, bekçi) kelimesinden türetilmiş olup, Cermen kökenli 'wardon' (korumak, gözetmek) fiiline dayanır.
Karıştırmayın
Conservatorship (Genellikle sadece mali işlerin yönetimine odaklanan benzer bir hukuki statüdür; guardianship ise hem kişisel bakım hem de mülk yönetimini kapsar.)